Surah Al-Baqara - Amharic Translation by Muhammed Sadiq And Muhammed Sani Habib
الٓمٓ
a.le.me
Surah Al-Baqara, Verse 1
ذَٰلِكَ ٱلۡكِتَٰبُ لَا رَيۡبَۛ فِيهِۛ هُدٗى لِّلۡمُتَّقِينَ
yihi mets’ihafi (ke’alahi lemehonu) t’irit’iri yelebetimi፤ leferahiyani meri newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 2
ٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡغَيۡبِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ
leneziya beruk’u negeri yemiyaminu solatinimi denibuni t’ebik’ewi yemisegidu keset’enachewimi sisayi yemicheru lehonuti፤
Surah Al-Baqara, Verse 3
وَٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبۡلِكَ وَبِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ
le’ineziyami wede anite beteweredewina ke’anite befitimi beteweredewi yemiyaminu bemech’ereshayitumi (‘alemi) inerisu yemiyaregagit’u lehonuti (meri newi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 4
أُوْلَـٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ
ineziya kegetachewi bememerati layi nachewi፤ ineziyami inesu filagotachewini yagenyu nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 5
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ سَوَآءٌ عَلَيۡهِمۡ ءَأَنذَرۡتَهُمۡ أَمۡ لَمۡ تُنذِرۡهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
ineziya yekaduti (sewochi) bitasiferarachewimi batasiferarachewimi benerisu layi ikuli newi፤ ayaminumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 6
خَتَمَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَعَلَىٰ سَمۡعِهِمۡۖ وَعَلَىٰٓ أَبۡصَٰرِهِمۡ غِشَٰوَةٞۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ
alahi belibochachewi layi bemesimiyachewimi layi atimobachewali፤ be‘ayinochachewimi layi meshefenya alile፤ lenesumi talak’i k’it’ati alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 7
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَبِٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَمَا هُم بِمُؤۡمِنِينَ
kesewochimi «be’alahina bemech’ereshawi k’eni aminenali» yemilu alilu፤ inerisumi amanyochi ayidelumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 8
يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَمَا يَخۡدَعُونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمۡ وَمَا يَشۡعُرُونَ
alahinina ineziyani yamenutini (sewochi) yatalilalu፤ yemayawik’u sihonu nefisochachewini iniji lelani ayatalilumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 9
فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ فَزَادَهُمُ ٱللَّهُ مَرَضٗاۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡذِبُونَ
belibochachewi wisit’i (yenifik’ina) beshita alebachewi፡፡ alahimi beshitani ch’emerebachewi፡፡ lenerisumi yiwashu beneberuti mikiniyati asamami k’it’ati alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 10
وَإِذَا قِيلَ لَهُمۡ لَا تُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ قَالُوٓاْ إِنَّمَا نَحۡنُ مُصۡلِحُونَ
lenerisumi «bemidiri layi atabelashu» betebalu gize «inya asamariwochi bicha neni» yilalu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 11
أَلَآ إِنَّهُمۡ هُمُ ٱلۡمُفۡسِدُونَ وَلَٰكِن لَّا يَشۡعُرُونَ
nik’u inerisu at’ifiwochu inesuwi nachewi፤ gini ayawik’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 12
وَإِذَا قِيلَ لَهُمۡ ءَامِنُواْ كَمَآ ءَامَنَ ٱلنَّاسُ قَالُوٓاْ أَنُؤۡمِنُ كَمَآ ءَامَنَ ٱلسُّفَهَآءُۗ أَلَآ إِنَّهُمۡ هُمُ ٱلسُّفَهَآءُ وَلَٰكِن لَّا يَعۡلَمُونَ
lenesumi «sewochu inidamenu imenu» betebalu gize «k’ilochu inidamenu inaminaleni?» yilalu፡፡ awaji nik’u inerisu k’ilochu inerisuwi nachewi፤ gini ayawik’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 13
وَإِذَا لَقُواْ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَوۡاْ إِلَىٰ شَيَٰطِينِهِمۡ قَالُوٓاْ إِنَّا مَعَكُمۡ إِنَّمَا نَحۡنُ مُسۡتَهۡزِءُونَ
ineziyanimi yamenutini betegenanyu gize «aminenali» yilalu፡፡ wede seyit’anochachewimi bagelelu gize «inya kenanite gari neni፤ inya (benesu) tesalak’iwochi bicha neni» yilalu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 14
ٱللَّهُ يَسۡتَهۡزِئُ بِهِمۡ وَيَمُدُّهُمۡ فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ
alahi benesu yisalek’ibachewali፤ bet’imetachewimi wisit’i yemiwalilu sihonu yazegeyachewali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 15
أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشۡتَرَوُاْ ٱلضَّلَٰلَةَ بِٱلۡهُدَىٰ فَمَا رَبِحَت تِّجَٰرَتُهُمۡ وَمَا كَانُواْ مُهۡتَدِينَ
inezihi ineziya sihitetini bek’inineti yegezu nachewi፡፡ nigidachewimi alaterefechimi፤ k’et’itenyochimi alihonumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 16
مَثَلُهُمۡ كَمَثَلِ ٱلَّذِي ٱسۡتَوۡقَدَ نَارٗا فَلَمَّآ أَضَآءَتۡ مَا حَوۡلَهُۥ ذَهَبَ ٱللَّهُ بِنُورِهِمۡ وَتَرَكَهُمۡ فِي ظُلُمَٰتٖ لَّا يُبۡصِرُونَ
(benifik’ina) misaleyachewi inideziya isatini inidanedede sewi bezuriyawi yalewini hulu baberachi gizemi alahi birihanachewini inidewesedebachewi bech’elemawochimi wisit’i yemayayu honewi inidetewachewi (sewochi) bit’e newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 17
صُمُّۢ بُكۡمٌ عُمۡيٞ فَهُمۡ لَا يَرۡجِعُونَ
(inesu) denik’orowochi፣ didawochi፣ ‘iwirochi nachewi፤ silezihi inerisu ayimelesumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 18
أَوۡ كَصَيِّبٖ مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فِيهِ ظُلُمَٰتٞ وَرَعۡدٞ وَبَرۡقٞ يَجۡعَلُونَ أَصَٰبِعَهُمۡ فِيٓ ءَاذَانِهِم مِّنَ ٱلصَّوَٰعِقِ حَذَرَ ٱلۡمَوۡتِۚ وَٱللَّهُ مُحِيطُۢ بِٱلۡكَٰفِرِينَ
weyimi (misaleyachewi) kesemayi inide werede zinami (balebetochi) newi፤ berisu (bedemenawi) wisit’i ch’elemawochi፣ negodigwadimi፣ bilich’itami yalubeti sihoni kemebirek’ochu motini lemefirati t’atochachewini bejorochachewi wisit’i inidemiyaderigu bit’e newi፡፡ alahimi kehadiwochini kebabi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 19
يَكَادُ ٱلۡبَرۡقُ يَخۡطَفُ أَبۡصَٰرَهُمۡۖ كُلَّمَآ أَضَآءَ لَهُم مَّشَوۡاْ فِيهِ وَإِذَآ أَظۡلَمَ عَلَيۡهِمۡ قَامُواْۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمۡعِهِمۡ وَأَبۡصَٰرِهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
bilich’itawi ‘ayinochachewini linet’ik’i yik’eribali፡፡ lenerisu baberalachewi k’ut’iri berisu wisit’i yihedalu፡፡ benesumi layi bach’eleme gize yik’omalu፡፡ alahimi besha noro mesimiyachewinina mayawochachewini bewesede neberi፤ alahi benegeru hulu layi chayi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 20
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ
inanite sewochi hoyi! yefet’erachihuni ineziyanimi kenanite befiti yeneberutini (yefet’erewini) getachihuni tegezu፤ (k’it’atini) litit’enek’ek’u yikejelalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 21
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ فَلَا تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
(irisu) ya lenanite midirini minit’afi semayinimi t’ara yaderege newi፤ kesemayimi (kedemena) wihani yawerede berisumi kefirewochi lenanite sisayini yawet’a newi፡፡ inanitemi (fet’arinetuni) yemitawik’u sitihonu le’alahi balanit’awochini atadirigu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 22
وَإِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّمَّا نَزَّلۡنَا عَلَىٰ عَبۡدِنَا فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّن مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ شُهَدَآءَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
bebariyachinimi layi kaweredinewi bemet’erat’eri wisit’i bitihonu kebit’ewi aniditini mi‘irafi amit’u፡፡ iwinetenyochimi inidehonachihu ke’alahi lela mesikariwochachihuni t’iru፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 23
فَإِن لَّمۡ تَفۡعَلُواْ وَلَن تَفۡعَلُواْ فَٱتَّقُواْ ٱلنَّارَ ٱلَّتِي وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُۖ أُعِدَّتۡ لِلۡكَٰفِرِينَ
(yihinini) batiseru fets’imomi atiserutimina yachini mek’et’at’eyawa sewochina dinigayochi yehonechiwini isati tet’ebek’u፤ lekehadiwochi tedegisalechi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 24
وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ أَنَّ لَهُمۡ جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ كُلَّمَا رُزِقُواْ مِنۡهَا مِن ثَمَرَةٖ رِّزۡقٗا قَالُواْ هَٰذَا ٱلَّذِي رُزِقۡنَا مِن قَبۡلُۖ وَأُتُواْ بِهِۦ مُتَشَٰبِهٗاۖ وَلَهُمۡ فِيهَآ أَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞۖ وَهُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ineziyani yamenutinina melikamochinimi yeserutini lenerisu kesirochachewi wenizochi yemifesubachewi genetochi yalwachewi mehonuni abisirachewi፡፡ keriswa kefire (‘ayineti) sisayini betemegebu k’ut’iri (firewochiwa silemimesaselu) «yihi ya ke’ahuni befiti yetegemebinewi newi» yilalu፡፡ irisunimi temesasayi hono teset’uti፡፡ lenesumi bewisit’wa nits’uhi yetederegu misitochi alwachewi፡፡ inesumi bewisit’wa zewitariwochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 25
۞إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَسۡتَحۡيِۦٓ أَن يَضۡرِبَ مَثَلٗا مَّا بَعُوضَةٗ فَمَا فَوۡقَهَاۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ فَيَعۡلَمُونَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّهِمۡۖ وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَيَقُولُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلٗاۘ يُضِلُّ بِهِۦ كَثِيرٗا وَيَهۡدِي بِهِۦ كَثِيرٗاۚ وَمَا يُضِلُّ بِهِۦٓ إِلَّا ٱلۡفَٰسِقِينَ
alahi maninyawinimi negeri tininyinimi hone (betinishineti weyimi betilik’ineti) kebelayiwa yehonenimi misale lemadiregi ayafirimi፡፡ ineziya yamenutima፤ irisu (misalewi) kegetachewi (yetegenye) iwineti mehonuni yawik’alu፡፡ ineziyami yekadutima «alahi bezihi minini misale sha» yilalu፡፡ berisu (bemisalewi) bizuwochini yasasitali berisumi bizuwochini yak’enali፡፡ berisumi amets’enyochini iniji lelani ayasasitimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 26
ٱلَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهۡدَ ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مِيثَٰقِهِۦ وَيَقۡطَعُونَ مَآ أَمَرَ ٱللَّهُ بِهِۦٓ أَن يُوصَلَ وَيُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ أُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ
ineziya ye’alahini k’ali kidani ke’at’ebek’ebachewi behwala yemiyaferisu inidik’et’elimi berisu yazezewini negeri yemik’orit’u bemidirimi layi yemiyabelashu ineziya inerisu kesariwochu nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 27
كَيۡفَ تَكۡفُرُونَ بِٱللَّهِ وَكُنتُمۡ أَمۡوَٰتٗا فَأَحۡيَٰكُمۡۖ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
mutani yeneberachihu sitihonu hiyawi yaderegachihu keziyami yemigedilachihu keziyami hiyawi yemiyaderigachihu sihoni keziyami wederisu yemitimelesu sitihonu be’alahi inideti tikidalechihu
Surah Al-Baqara, Verse 28
هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ فَسَوَّىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَٰتٖۚ وَهُوَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ
irisu ya bemidiri yalewini hulu le’inanite yefet’ere newi፡፡ keziyami wede semayi asebe፤ sebati semayatimi aderegachewi፡፡ irisumi benegeru hulu ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 29
وَإِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٞ فِي ٱلۡأَرۡضِ خَلِيفَةٗۖ قَالُوٓاْ أَتَجۡعَلُ فِيهَا مَن يُفۡسِدُ فِيهَا وَيَسۡفِكُ ٱلدِّمَآءَ وَنَحۡنُ نُسَبِّحُ بِحَمۡدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَۖ قَالَ إِنِّيٓ أَعۡلَمُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
(muhamedi hoyi) getahi lemela’ikiti፡- «ine bemidiri layi mitikini adiragi nenyi፤» bale gize (yehonewini asitawisi፤ inerisumi) «inya kemamesigeni gari yeminat’erahi lanitemi yeminik’edisi sinihoni beriswa wisit’i yemiyat’efanina demochinimi yemiyafesini taderigalehini?» alu፡፡ (alahi) «ine yematawik’utini negeri awik’alehu» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 30
وَعَلَّمَ ءَادَمَ ٱلۡأَسۡمَآءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمۡ عَلَى ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ فَقَالَ أَنۢبِـُٔونِي بِأَسۡمَآءِ هَـٰٓؤُلَآءِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
ademinimi simochini hulwanimi asitemarewi፡፡ keziyami bemela’ikiti layi (tet’eriwochuni) ak’erebachewi፡፡ «iwinetenyochimi inidehonachihu yenezihini (tet’eriwochi) simochi nigerunyi» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 31
قَالُواْ سُبۡحَٰنَكَ لَا عِلۡمَ لَنَآ إِلَّا مَا عَلَّمۡتَنَآۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
«t’irati yigebahi፤ ke’asitemarikeni negeri besitek’eri lenya ‘iwik’eti yelenimi፡፡ anite ‘awak’iwi t’ibebenyawi anite bicha nehina» (alu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 32
قَالَ يَـٰٓـَٔادَمُ أَنۢبِئۡهُم بِأَسۡمَآئِهِمۡۖ فَلَمَّآ أَنۢبَأَهُم بِأَسۡمَآئِهِمۡ قَالَ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمۡ إِنِّيٓ أَعۡلَمُ غَيۡبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَأَعۡلَمُ مَا تُبۡدُونَ وَمَا كُنتُمۡ تَكۡتُمُونَ
፡-«ademi hoyi simochachewini nigerachewi» alewi፡፡ simochachewini benegerachewimi gize «ine yesemayatinina yemidirini ruk’i misit’iri ‘awik’alehu፤ yemitigelits’utinina yaninimi tidebik’uti yeneberachihutini ‘awik’alehu alalikwachihumini?» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 33
وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰ وَٱسۡتَكۡبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ
lemela’ikitimi «le’ademi sigedu» balini gize (asitawisi) ፡፡ hulumi wediyawinu segedu፤ ibilisi (diyabilosi) bicha sik’eri imibi ale፤ korami kekehadiwochumi hone፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 34
وَقُلۡنَا يَـٰٓـَٔادَمُ ٱسۡكُنۡ أَنتَ وَزَوۡجُكَ ٱلۡجَنَّةَ وَكُلَا مِنۡهَا رَغَدًا حَيۡثُ شِئۡتُمَا وَلَا تَقۡرَبَا هَٰذِهِ ٱلشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ
«ademi hoyi! anite kenemisitihi begeneti tek’emet’i፤ keriswami befelegachihuti sifira besefiwi temegebu፤ gini yihichini zafi atik’irebu፤ kebedelenyochi tihonalachihuna» alinimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 35
فَأَزَلَّهُمَا ٱلشَّيۡطَٰنُ عَنۡهَا فَأَخۡرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِۖ وَقُلۡنَا ٱهۡبِطُواْ بَعۡضُكُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوّٞۖ وَلَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُسۡتَقَرّٞ وَمَتَٰعٌ إِلَىٰ حِينٖ
keriswami seyit’ani adalet’achewi bewisit’umi keneberubeti (diloti) awet’achewi፡፡ «kefilachihumi lekefilu t’elati sihoni wiredu፤ lenanitemi bemidiri layi isike gize (motachihu) diresi merigiyana met’ak’emiya alachihu» alinachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 36
فَتَلَقَّىٰٓ ءَادَمُ مِن رَّبِّهِۦ كَلِمَٰتٖ فَتَابَ عَلَيۡهِۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
ademimi kegetawi k’alatini tek’ebele፡፡ berisu layimi (getawi ts’ets’etini bemek’ebeli) temeleseleti፤ ineho irisu ts’ets’etini tek’ebayi azanyi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 37
قُلۡنَا ٱهۡبِطُواْ مِنۡهَا جَمِيعٗاۖ فَإِمَّا يَأۡتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدٗى فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
«hulachihumi honachihu keriswa wiredu፡፡ kenemi yehone memeriya bimet’alachihu wediyawinu memeriyayeni yeteketele sewi benesu layi firihati yelebachewimi፤ inesumi ayazinumi» alinachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 38
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ineziyami (bemelikitenyochachini) yekadu be’anik’ets’ochachinimi yasitebabelu ineziya ye’isati gwadochi nachewi፡፡ inerisu bewisit’wa zewitariwochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 39
يَٰبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتِيَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ وَأَوۡفُواْ بِعَهۡدِيٓ أُوفِ بِعَهۡدِكُمۡ وَإِيَّـٰيَ فَٱرۡهَبُونِ
ye’isira’eli lijochi hoyi! yachini benanite layi yelegesikwatini ts’egayeni asitawisu፡፡ bek’ali kidanemi mulu፤ bek’ali kidanachihu imolalehuna፤ inenimi bicha firu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 40
وَءَامِنُواْ بِمَآ أَنزَلۡتُ مُصَدِّقٗا لِّمَا مَعَكُمۡ وَلَا تَكُونُوٓاْ أَوَّلَ كَافِرِۭ بِهِۦۖ وَلَا تَشۡتَرُواْ بِـَٔايَٰتِي ثَمَنٗا قَلِيلٗا وَإِيَّـٰيَ فَٱتَّقُونِ
kenanite gari yalewini (mets’ihafi) yemiyaregagit’i hono baweredikutimi (k’uri’ani) imenu፡፡ berisumi yemejemeriya kehadi atihunu፡፡ be’anik’ets’ochemi t’ik’itini waga atilewit’u፡፡ inenimi bicha tet’enik’ek’u፡
Surah Al-Baqara, Verse 41
وَلَا تَلۡبِسُواْ ٱلۡحَقَّ بِٱلۡبَٰطِلِ وَتَكۡتُمُواْ ٱلۡحَقَّ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
iwinetunimi bewisheti atik’elak’ilu፡፡ inanitemi yemitawik’u sitihonu iwinetini atidebik’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 42
وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱرۡكَعُواْ مَعَ ٱلرَّـٰكِعِينَ
solatinimi denibuni t’ebik’achihu sigedu፡፡ zekanimi (gideta mits’iwatini) sit’u፡፡ (legetachihu) ke’agonibashochi garimi agonibisu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 43
۞أَتَأۡمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلۡبِرِّ وَتَنسَوۡنَ أَنفُسَكُمۡ وَأَنتُمۡ تَتۡلُونَ ٱلۡكِتَٰبَۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
inanite mets’ihafuni yemitanebu honachihu sewochini bebego sira tazalachihuni? nefisochachihunimi tiresalachihuni? (yesirachihuni met’ifoneti) atawik’umini
Surah Al-Baqara, Verse 44
وَٱسۡتَعِينُواْ بِٱلصَّبۡرِ وَٱلصَّلَوٰةِۚ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى ٱلۡخَٰشِعِينَ
bemetagesina besolatimi teredu፡፡ iriswami (solati) beferiwochi layi iniji belelawi layi be’irigit’i kebadi nati፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 45
ٱلَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَٰقُواْ رَبِّهِمۡ وَأَنَّهُمۡ إِلَيۡهِ رَٰجِعُونَ
ineziya inerisu getachewini yemigenanyu inesumi wede’irisu temelashochi mehonachewini yemiyaregagit’u behonuti (layi iniji kebadi nati)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 46
يَٰبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتِيَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ وَأَنِّي فَضَّلۡتُكُمۡ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ
ye’isira’eli lijochi hoyi! yachini benanite layi yelegesikwatini ts’egayenina inemi be‘alemati layi yabelet’ikwachihu (abatochachihuni begizeyachewi keneberuti ‘alemati yabelet’ikuwachewi) mehoneni asitawisu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 47
وَٱتَّقُواْ يَوۡمٗا لَّا تَجۡزِي نَفۡسٌ عَن نَّفۡسٖ شَيۡـٔٗا وَلَا يُقۡبَلُ مِنۡهَا شَفَٰعَةٞ وَلَا يُؤۡخَذُ مِنۡهَا عَدۡلٞ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ
(maninyawa) nefisimi ke(lelawa) nefisi mininimi yematimenedabetini፣ keriswami milijani yemayik’ebelubatini፣ keriswami beza yemayiyazibetini፣ inerisumi yemayiredubetini k’eni tet’enik’ek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 48
وَإِذۡ نَجَّيۡنَٰكُم مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَسُومُونَكُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبۡنَآءَكُمۡ وَيَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡۚ وَفِي ذَٰلِكُم بَلَآءٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَظِيمٞ
keferi‘onimi betesebochi (kegosochuna keserawitu) birituni k’it’ati yemiyak’emisuwachihu wenidochi lijochachihuni yemiyaridu setochachihunimi yemitewi sihonu badaninachihu gize (yehonewini asitawisu)፡፡ bezihachihumi kegetachihu talak’i fetena alebeti፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 49
وَإِذۡ فَرَقۡنَا بِكُمُ ٱلۡبَحۡرَ فَأَنجَيۡنَٰكُمۡ وَأَغۡرَقۡنَآ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ
benanitemi mikiniyati bahiruni bekefelini gize (asitawisu)፡፡ wediyawimi adaninachihu፡፡ yeferi‘oninimi betesebochi inanite yemitimeleketu honachihu aset’eminachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 50
وَإِذۡ وَٰعَدۡنَا مُوسَىٰٓ أَرۡبَعِينَ لَيۡلَةٗ ثُمَّ ٱتَّخَذۡتُمُ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَنتُمۡ ظَٰلِمُونَ
musanimi aribani leliti bek’et’erinewi gize (yehonewini asitawisu)፡፡ keziyami kerisu (mehedi) behwala inanite bedayochi sitihonu weyifenini (amilaki adirigachihu) yazachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 51
ثُمَّ عَفَوۡنَا عَنكُم مِّنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
keziyami kezihi behwala inanite tameseginu zenidi kenanite mihireti aderegini፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 52
وَإِذۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡفُرۡقَانَ لَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ
musanimi mets’ihafinina (iwinetina wishetini) meleyanimi timeru zenidi beset’enewi gize (asitawisu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 53
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ إِنَّكُمۡ ظَلَمۡتُمۡ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلۡعِجۡلَ فَتُوبُوٓاْ إِلَىٰ بَارِئِكُمۡ فَٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ عِندَ بَارِئِكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
musami lehizibochu፡- «hiziboche hoyi! inanite weyifenini (amilaki adirigachihu) bemeyazachihu nefisochachihuni bedelachihu፡፡ wede fet’ariyachihumi temelesu፤ nefisochachihunimi gidelu፤ yihachihu befet’ariyachihu zenidi lenanite belach’i newi» bale gize (asitawisi)፡፡ be’inanitemi layi ts’ets’etini bemek’ebeli temeleselachihu፡፡ ineho irisu ts’ets’etini tek’ebayi azanyi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 54
وَإِذۡ قُلۡتُمۡ يَٰمُوسَىٰ لَن نُّؤۡمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡكُمُ ٱلصَّـٰعِقَةُ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ
«musa hoyi! alahini begilits’i isikeminayi diresi lanite befits’umi anaminilihimi» belachihumi gize (asitawisu)፡፡ inanitemi iyetemeleketachihu mebirek’i yazechachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 55
ثُمَّ بَعَثۡنَٰكُم مِّنۢ بَعۡدِ مَوۡتِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
keziyami tameseginu zenidi kemotachihu behwala asinesanachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 56
وَظَلَّلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡغَمَامَ وَأَنزَلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَنَّ وَٱلسَّلۡوَىٰۖ كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡۚ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ
benanitemi layi demenani at’elelini፡፡ benatemi layi (inide nech’i mari yale) meninani ina dirich’itini aweredini፡፡ keset’enachihumi t’afach’ochi «bilu (alini)፡፡» alibedelunimimi gini nefisochachewini yibedilu neberi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 57
وَإِذۡ قُلۡنَا ٱدۡخُلُواْ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةَ فَكُلُواْ مِنۡهَا حَيۡثُ شِئۡتُمۡ رَغَدٗا وَٱدۡخُلُواْ ٱلۡبَابَ سُجَّدٗا وَقُولُواْ حِطَّةٞ نَّغۡفِرۡ لَكُمۡ خَطَٰيَٰكُمۡۚ وَسَنَزِيدُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
«yihichinimi ketema gibu፡፡ keriswami beshachihuti sifira sefini (migibi) temegebu፡፡ berunimi yagonebesachihu honachihu gibu፤ (t’iyak’eyachini yehat’i’atachini merigefi newi) belumi፡፡ hat’i’atochachihuni lenanite inimiralenina፡፡ bego seriwochinimi (minidani) inich’emirilachewaleni» balini gize (asitawisu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 58
فَبَدَّلَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ قَوۡلًا غَيۡرَ ٱلَّذِي قِيلَ لَهُمۡ فَأَنزَلۡنَا عَلَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ رِجۡزٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ
ineziyami yebedeluti sewochi keziya lenesu ketebaluti lela k’alini lewet’u፡፡ beneziyami bebedeluti layi yamets’u bemehonachewi mikiniyati mek’isefitini aweredinibachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 59
۞وَإِذِ ٱسۡتَسۡقَىٰ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ فَقُلۡنَا ٱضۡرِب بِّعَصَاكَ ٱلۡحَجَرَۖ فَٱنفَجَرَتۡ مِنۡهُ ٱثۡنَتَا عَشۡرَةَ عَيۡنٗاۖ قَدۡ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٖ مَّشۡرَبَهُمۡۖ كُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ مِن رِّزۡقِ ٱللَّهِ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ
musami lehizibochu met’et’ini befelege gize (yehonewini asitawisu)፡፡ «dinigayunimi bebetirihi mita» alinewi፡፡ (metawimi) kerisumi ‘asirahuleti minich’ochi felek’u፡፡ sewochu hulu met’ech’achewini be’irigit’i ‘awek’u፡፡ «ke’alahi sisayi bilu፤ t’et’umi፤ amet’enyochimi honachihu bemidiri layi atabelashu» (alinachewi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 60
وَإِذۡ قُلۡتُمۡ يَٰمُوسَىٰ لَن نَّصۡبِرَ عَلَىٰ طَعَامٖ وَٰحِدٖ فَٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُخۡرِجۡ لَنَا مِمَّا تُنۢبِتُ ٱلۡأَرۡضُ مِنۢ بَقۡلِهَا وَقِثَّآئِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَاۖ قَالَ أَتَسۡتَبۡدِلُونَ ٱلَّذِي هُوَ أَدۡنَىٰ بِٱلَّذِي هُوَ خَيۡرٌۚ ٱهۡبِطُواْ مِصۡرٗا فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلۡتُمۡۗ وَضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلذِّلَّةُ وَٱلۡمَسۡكَنَةُ وَبَآءُو بِغَضَبٖ مِّنَ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَانُواْ يَكۡفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقۡتُلُونَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَواْ وَّكَانُواْ يَعۡتَدُونَ
musa hoyi፡- «be’anidi (‘ayineti) migibi layi befits’umi anitagesimi፤ silezihi getahini keziya midiri kemitabek’ilewi hulu kek’it’elak’it’eli kedubawami kesinidewami kemisiriwami keshinikuritwami lenya yawet’a zenidi lenya leminilini» balachihumi gize (yehonewini asitawisu፡፡ musami፡- «yanini irisu zik’itenya yehonewini beziya irisu belach’i behonewi negeri lewit’ini tifeligalachihuni? wede ketema wiredu፤ lenanitemi yet’eyek’achihuti negeri alachihu» alachewi፡፡ benerisumi layi wiridetina dihineti temetabachewi፡፡ ke’alahimi behone k’ut’a temelesu፡፡ yihi inerisu be’alahi tamiratochi yikiduna nebiyatinimi yale higi yigedilu sileneberu newi፡፡ yihi bemamets’achewina weseni yemiyalifu bemehonachewi newi፡፡)
Surah Al-Baqara, Verse 61
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلصَّـٰبِـِٔينَ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَلَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ وَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
ineziya yamenu ineziyami yihudawiyani yehonu፣ kirisitiyanochimi፣ sabiyanochimi (ke’inerisu) be’alahina bemech’ereshawi k’eni yamene melikaminimi sira yesera lenerisu begetachewi zenidi minidachewi alachewi፡፡ benerisumi layi firihati yelebachewimi፤ inesumi ayazinumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 62
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ وَرَفَعۡنَا فَوۡقَكُمُ ٱلطُّورَ خُذُواْ مَآ ءَاتَيۡنَٰكُم بِقُوَّةٖ وَٱذۡكُرُواْ مَا فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ
kebelayachihumi yet’urini terara yanesani honeni yet’ebek’e k’alikidanachihuni beyazini gize (yehonewini asitawisu)፡፡ «yanini yeset’enachihuni behayili yazu፤ bewisit’u yalewinimi negeri (ke’isati) tit’ebek’u zenidi asitawisu» (alini)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 63
ثُمَّ تَوَلَّيۡتُم مِّنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَۖ فَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَرَحۡمَتُهُۥ لَكُنتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ
keziyami kezihi behwala (kidanuni) tewachihu፡፡ benanitemi layi ye’alahi chirotana izinetu balinebere noro be’irigit’i ket’efiwochu behonachihu neberi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 64
وَلَقَدۡ عَلِمۡتُمُ ٱلَّذِينَ ٱعۡتَدَوۡاْ مِنكُمۡ فِي ٱلسَّبۡتِ فَقُلۡنَا لَهُمۡ كُونُواْ قِرَدَةً خَٰسِـِٔينَ
ineziyanimi ke’inanite wisit’i bek’idame k’eni (‘asani bemat’imedi) weseni yalefutinina lenesu «weradawochi sitihonu zinijerowochi hunu» yalinachewini be’irigit’i ‘awek’achihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 65
فَجَعَلۡنَٰهَا نَكَٰلٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهَا وَمَا خَلۡفَهَا وَمَوۡعِظَةٗ لِّلۡمُتَّقِينَ
(k’it’atitunimi) leneziya besitefitiwa leneberutina leneziyami kebehwalawa laluti (hizibochi) mek’et’ach’a leferahiyanimi megesech’a adereginati፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 66
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُكُمۡ أَن تَذۡبَحُواْ بَقَرَةٗۖ قَالُوٓاْ أَتَتَّخِذُنَا هُزُوٗاۖ قَالَ أَعُوذُ بِٱللَّهِ أَنۡ أَكُونَ مِنَ ٱلۡجَٰهِلِينَ
musami lehizibochu፡- «alahi lamini iniditaridu yazachihwali» bale gize (asitawesu)፡፡«mesalek’iya adirigehi tiyizenalehini?» aluti፡፡ «ketesalak’iwochi kemehoni be’alahi it’ebek’alehu» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 67
قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَۚ قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ لَّا فَارِضٞ وَلَا بِكۡرٌ عَوَانُۢ بَيۡنَ ذَٰلِكَۖ فَٱفۡعَلُواْ مَا تُؤۡمَرُونَ
«lenya getahini t’eyik’ilini፤ iriswa mini inidehonechi (‘idimewani) yabiraralini» alu፡፡ «irisu iriswa yalarejechi t’ijami yalihonechi bezihi mekakeli likenya yehonechi gideri nati yilachihwali፤ yetazezachihutinimi siru» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 68
قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا لَوۡنُهَاۚ قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ صَفۡرَآءُ فَاقِعٞ لَّوۡنُهَا تَسُرُّ ٱلنَّـٰظِرِينَ
«lenya getahini t’eyik’ilini፤ melikwa mini inidehone lenya yigilets’ilini» alu፡፡ «irisu iriswa melikwa demak’i temelikachochini yemitasidesiti dalecha lami nati yilachihwali» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 69
قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ إِنَّ ٱلۡبَقَرَ تَشَٰبَهَ عَلَيۡنَا وَإِنَّآ إِن شَآءَ ٱللَّهُ لَمُهۡتَدُونَ
«lenya getahini t’eyik’ilini፤ iriswa mini inidehonechi yigilets’ilini፤ kebitochi benya layi temesaselubini፡፡ inyami alahi yesha inidehone be’irigit’i temeriwochi neni» alu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 70
قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ لَّا ذَلُولٞ تُثِيرُ ٱلۡأَرۡضَ وَلَا تَسۡقِي ٱلۡحَرۡثَ مُسَلَّمَةٞ لَّا شِيَةَ فِيهَاۚ قَالُواْ ٱلۡـَٰٔنَ جِئۡتَ بِٱلۡحَقِّۚ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُواْ يَفۡعَلُونَ
«irisu iriswa yalitegerachi midirini (bemaresi) yematasinesa irishanimi yematat’et’a (kenewiri) yetet’ebek’echi liyu milikiti yelelebati nati yilachihwali» alachewi፡፡ «ahuni betikikili met’ahi» alu፤ liseru yalitek’arebumi sihonu aredwati ፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 71
وَإِذۡ قَتَلۡتُمۡ نَفۡسٗا فَٱدَّـٰرَ ٰٔتُمۡ فِيهَاۖ وَٱللَّهُ مُخۡرِجٞ مَّا كُنتُمۡ تَكۡتُمُونَ
nefisinemi begedelachihuna beriswami (gedayi) betekerakerachihu gize (asitawisu)፡፡ alahimi tidebik’uti yeneberachihutini hulu gelach’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 72
فَقُلۡنَا ٱضۡرِبُوهُ بِبَعۡضِهَاۚ كَذَٰلِكَ يُحۡيِ ٱللَّهُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
«(bedinuni) bekefilwami mituti» alini፤ inidezihu alahi mutanini yasinesali፤ tawik’umi zenidi tamiratochini yasayachihwali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 73
ثُمَّ قَسَتۡ قُلُوبُكُم مِّنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَٱلۡحِجَارَةِ أَوۡ أَشَدُّ قَسۡوَةٗۚ وَإِنَّ مِنَ ٱلۡحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنۡهُ ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ وَإِنَّ مِنۡهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخۡرُجُ مِنۡهُ ٱلۡمَآءُۚ وَإِنَّ مِنۡهَا لَمَا يَهۡبِطُ مِنۡ خَشۡيَةِ ٱللَّهِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ
keziyami kezihi behwala libochachihu derek’u፤ iriswami inide dinigayochi weyimi bedirik’ina yibelit’i yeberetachi nati፡፡ kedinigayochimi kerisu jiretochi yemifesuleti alile፡፡ kenerisumi be’irigit’i yemisenet’ek’ina kerisu wiha (minich’i) yemiwet’awi alile፡፡ kenerisumi alahini kemefirati yetenesa wede tachi yemiweridi alile፡፡ alahimi kemitiseruti negeri zenigi ayidelemi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 74
۞أَفَتَطۡمَعُونَ أَن يُؤۡمِنُواْ لَكُمۡ وَقَدۡ كَانَ فَرِيقٞ مِّنۡهُمۡ يَسۡمَعُونَ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُۥ مِنۢ بَعۡدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ
(ayihudochi) kenesu yehonu ch’ifirochi ye’alahini k’ali yemisemuna keziyami ketereduti behwala inerisu iyawek’u yemilewit’uti sihonu lenanite mamenachewini tikejilalachihuni
Surah Al-Baqara, Verse 75
وَإِذَا لَقُواْ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ قَالُوٓاْ أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ لِيُحَآجُّوكُم بِهِۦ عِندَ رَبِّكُمۡۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ
ineziyanimi yamenutini bagenyu gize «aminenali» yilalu፡፡ kefilachewimi wede kefilu bagelele «gize alahi benanite layi begelets’elachehu negeri igetachihu zenidi berisu inidikerakeruwachihu tinegiruwachewalachihuni? atawik’umini?» yilalu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 76
أَوَلَا يَعۡلَمُونَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ
alahi yemidebik’utinina yemigelits’utini yemiyawik’i mehonuni ayawik’umini
Surah Al-Baqara, Verse 77
وَمِنۡهُمۡ أُمِّيُّونَ لَا يَعۡلَمُونَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّآ أَمَانِيَّ وَإِنۡ هُمۡ إِلَّا يَظُنُّونَ
kenesumi mets’ihafuni yemayawik’u mehayimanani alu፡፡ gini kenitu minyotochini (yimenyalu)፤ inerisumi yemit’erat’eru iniji lela ayidelumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 78
فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ يَكۡتُبُونَ ٱلۡكِتَٰبَ بِأَيۡدِيهِمۡ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ لِيَشۡتَرُواْ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلٗاۖ فَوَيۡلٞ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتۡ أَيۡدِيهِمۡ وَوَيۡلٞ لَّهُم مِّمَّا يَكۡسِبُونَ
leneziyami mets’ihafuni be’ijochachewi lemits’ifuna keziyami berisu t’ik’itini waga ligezubeti «yihi ke’alahi zenidi newi» lemilu weyolachewi፡፡ lenerisumi keziya ijochachewi kets’afuti weyolachewi፡፡ lenesumi keziya kemiyaferuti (hat’i’ati) weyolachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 79
وَقَالُواْ لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامٗا مَّعۡدُودَةٗۚ قُلۡ أَتَّخَذۡتُمۡ عِندَ ٱللَّهِ عَهۡدٗا فَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ عَهۡدَهُۥٓۖ أَمۡ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
«isatimi yetek’ot’eruni k’enochi iniji atinekanimi» alu፡፡ «alahi zenidi k’ali kidani yizachihwalini? (yihi kehone) alahimi kidanuni ayaferisimi፤ be’iwinetu be’alahi layi yematawik’utini tinageralachihu» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 80
بَلَىٰۚ مَن كَسَبَ سَيِّئَةٗ وَأَحَٰطَتۡ بِهِۦ خَطِيٓـَٔتُهُۥ فَأُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ayidelemi (tinekachihwalechi)፤ met’ifoni (kihidetini) yesera berisumi hat’e’atu yekebebechiwi sewi ineziya ye’isati gwadochi nachewi፡፡ inerisu bewisit’wa zewitariwochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 81
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ineziyami yamenuti bego sirawochinimi yeseruti ineziya yegeneti gwadochi nachewi፡፡ inerisu bewisit’wa zelalemi zewitariwochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 82
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ لَا تَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَانٗا وَذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسۡنٗا وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنكُمۡ وَأَنتُم مُّعۡرِضُونَ
ye’isira’eli lijochinimi t’ibik’i kidani alahini iniji lelani atamiliku፤ bewelajochimi begoni sira (adirigu)፤ bezimidina balebetochimi፣ beyetimochimi (abati yelelachewi lijochi) bemisikinochimi (bego walu)፤ lesewochimi melikamini tenageru፤ solatinimi denibuni t’ebik’achihu sigedu፤ zekanimi sit’u bemaleti beyazinibachewi gize (asitawisu)፡፡ keziyami kenanite t’ik’itochi sik’eru sheshachihu inanitemi (kidanini) yemititewu nachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 83
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ لَا تَسۡفِكُونَ دِمَآءَكُمۡ وَلَا تُخۡرِجُونَ أَنفُسَكُم مِّن دِيَٰرِكُمۡ ثُمَّ أَقۡرَرۡتُمۡ وَأَنتُمۡ تَشۡهَدُونَ
demochachihuni atafisisu nefisochachihunimi (kefilachihuni) ke’agerochachihu atawit’u yeminili sinihoni yet’ebek’e k’ali kidanachihuni beyazinibachihu gize (asitawisu)፡፡ keziyami (bekidanu) aregaget’achihu፤ inanitemi timesekiralachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 84
ثُمَّ أَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ تَقۡتُلُونَ أَنفُسَكُمۡ وَتُخۡرِجُونَ فَرِيقٗا مِّنكُم مِّن دِيَٰرِهِمۡ تَظَٰهَرُونَ عَلَيۡهِم بِٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَإِن يَأۡتُوكُمۡ أُسَٰرَىٰ تُفَٰدُوهُمۡ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيۡكُمۡ إِخۡرَاجُهُمۡۚ أَفَتُؤۡمِنُونَ بِبَعۡضِ ٱلۡكِتَٰبِ وَتَكۡفُرُونَ بِبَعۡضٖۚ فَمَا جَزَآءُ مَن يَفۡعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ إِلَّا خِزۡيٞ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰٓ أَشَدِّ ٱلۡعَذَابِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ
keziyami inanite ineziya nefisochachihuni yemitigedilu kenanitemi yehonu ch’ifirochini behat’i’atina bemebedeli benerisu layi yemitiredadu sitihonu ke’agerochachewi yemitawet’u mirikonyochimi honewi bimet’uwachihu yemitibezhu nachihu፡፡ irisu (negeru) inerisuni mawit’ati be’inanite layi yetekelekele newi፡፡ bemets’ihafu kefili taminalachihuni? bekefilumi tikidalachihuni? ke’inanitemi yihinini yemisera sewi k’it’ati bek’iribitu hiyiweti wirideti iniji lela ayidelemi፡፡ betinisa’e k’enimi wede biritu k’it’ati yimelesalu፡፡ alahimi kemitiseruti sira hulu zenigi ayidelemi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 85
أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشۡتَرَوُاْ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا بِٱلۡأٓخِرَةِۖ فَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ
inezihi ineziya k’iribituni hiyiweti bemech’ereshayitu ageri yegezu nachewi፡፡ kenesumi k’it’atu ayik’elilachewimi፤ inesumi ayiriredumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 86
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَقَفَّيۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ بِٱلرُّسُلِۖ وَءَاتَيۡنَا عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدۡنَٰهُ بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِۗ أَفَكُلَّمَا جَآءَكُمۡ رَسُولُۢ بِمَا لَا تَهۡوَىٰٓ أَنفُسُكُمُ ٱسۡتَكۡبَرۡتُمۡ فَفَرِيقٗا كَذَّبۡتُمۡ وَفَرِيقٗا تَقۡتُلُونَ
musanimi mets’ihafini be’irigit’i set’enewi፡፡ kebehwalawimi melikitinyochini asiketatelini፡፡ yemeriyemini liji ‘isanimi gilits’i tamiratochini set’enewi፡፡ bek’idusu menifesimi aberetanewi፡፡ nefisochachihu bematiwedewi negeri melikitenya bemet’alachihu k’ut’iri (kemeketeli) tikoralachihuni? kefiluni asitebabelachihu፤ kefilunimi tigedilalachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 87
وَقَالُواْ قُلُوبُنَا غُلۡفُۢۚ بَل لَّعَنَهُمُ ٱللَّهُ بِكُفۡرِهِمۡ فَقَلِيلٗا مَّا يُؤۡمِنُونَ
«libochachinimi shifinochi nachewi» alu፤ ayidelemi alahi bekihidetachewi mikiniyati regemachewi t’ik’itinimi bicha yaminalu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 88
وَلَمَّا جَآءَهُمۡ كِتَٰبٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٞ لِّمَا مَعَهُمۡ وَكَانُواْ مِن قَبۡلُ يَسۡتَفۡتِحُونَ عَلَى ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَلَمَّا جَآءَهُم مَّا عَرَفُواْ كَفَرُواْ بِهِۦۚ فَلَعۡنَةُ ٱللَّهِ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ
kenesumi gari yalewini (mets’ihafi) aregagach’i yehone mets’ihafi ke’alahi zenidi bemet’alachewi gize (kememit’atu) befiti beneziya bekaduti layi yiredubeti yeneberu sihonu yawek’uti negeri bemet’alachewi gize berisu kadu፡፡ ye’alahimi rigimani bekehadiwochi layi yihuni፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 89
بِئۡسَمَا ٱشۡتَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡ أَن يَكۡفُرُواْ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بَغۡيًا أَن يُنَزِّلَ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ فَبَآءُو بِغَضَبٍ عَلَىٰ غَضَبٖۚ وَلِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٞ مُّهِينٞ
nefisochachewini berisu yeshet’ubeti negeri kefa! (irisumi) alahi kebarochu bemishawi sewi layi kechirotawi (ra’iyini) mawireduni bememek’inyeti alahi baweredewi negeri mekadachewi newi፡፡ bek’ut’a layimi k’ut’a (yeteregaget’ebachewi sihonu) temelesu፡፡ lekehadiwochimi awaraji k’it’ati alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 90
وَإِذَا قِيلَ لَهُمۡ ءَامِنُواْ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ نُؤۡمِنُ بِمَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا وَيَكۡفُرُونَ بِمَا وَرَآءَهُۥ وَهُوَ ٱلۡحَقُّ مُصَدِّقٗا لِّمَا مَعَهُمۡۗ قُلۡ فَلِمَ تَقۡتُلُونَ أَنۢبِيَآءَ ٱللَّهِ مِن قَبۡلُ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ
alahimi baweredewi (hulu) le’inerisu «imenu» betebalu gize «benya layi beteweredewi (mets’ihafi bicha) inaminaleni» yilalu፡፡ kerisu hwala balewi (k’uri’ani) irisu kenesu gari lalewi (mets’ihafi) aregagach’i iwitenya sihoni yikidalu፡፡ «amanyochi kehonachihu ke’ahuni befiti ye’alahini nebiyati lemini gedelachihu?» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 91
۞وَلَقَدۡ جَآءَكُم مُّوسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ ثُمَّ ٱتَّخَذۡتُمُ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَنتُمۡ ظَٰلِمُونَ
musami betamiratochi be’irigit’i met’alachihu፡፡ keziyami kebehwalawi inanite bedayochi sitihonu weyifenini (amilaki adirigachihu) yazachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 92
وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ وَرَفَعۡنَا فَوۡقَكُمُ ٱلطُّورَ خُذُواْ مَآ ءَاتَيۡنَٰكُم بِقُوَّةٖ وَٱسۡمَعُواْۖ قَالُواْ سَمِعۡنَا وَعَصَيۡنَا وَأُشۡرِبُواْ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلۡعِجۡلَ بِكُفۡرِهِمۡۚ قُلۡ بِئۡسَمَا يَأۡمُرُكُم بِهِۦٓ إِيمَٰنُكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ
yet’urinimi gara kebelayachihu yanesani sinihoni (be’oriti higi iniditiseru) kidanachihuni beyazini gize (asitawisu)፡፡ «yeset’enachihuni behayili yazu፤ simumi፤» (alini)፡፡«semani amets’inimi» alu፡፡ yeweyifenunimi wideta bekihidetachewi mikiniyati belibochachewi wisit’i tet’et’u፡፡ «amanyochi inidehonachihu iminetachihu berisu yemiyazachihu negeri kefa!» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 93
قُلۡ إِن كَانَتۡ لَكُمُ ٱلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ عِندَ ٱللَّهِ خَالِصَةٗ مِّن دُونِ ٱلنَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
«yemech’ereshayitu ageri (geneti) alahi zenidi kesewi hulu lela yeteleyechi sitihoni le’inanite bicha inidehonechi iwinetenyochi kehonachihu motini temenyu» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 94
وَلَن يَتَمَنَّوۡهُ أَبَدَۢا بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّـٰلِمِينَ
ijochachewimi basalefuti (beseruti) mikiniyati mini gizemi fets’imo ayimenyutimi፤ alahimi bedayochini ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 95
وَلَتَجِدَنَّهُمۡ أَحۡرَصَ ٱلنَّاسِ عَلَىٰ حَيَوٰةٖ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْۚ يَوَدُّ أَحَدُهُمۡ لَوۡ يُعَمَّرُ أَلۡفَ سَنَةٖ وَمَا هُوَ بِمُزَحۡزِحِهِۦ مِنَ ٱلۡعَذَابِ أَن يُعَمَّرَۗ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ
kesewochimi hulu ke’ineziyami (t’a‘otini) ke’agaruti yibelit’i behiyiweti layi yemigwagu honewi be’irigit’i tagenyachewalehi፡፡ anidachewi shihi ‘ameti ‘idime biset’i yiwedali፡፡ irisumi ‘idime meset’etu kek’it’ati yemiyarik’ewi ayidelemi፡፡ alahimi yemiserutini hulu temelikachi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 96
قُلۡ مَن كَانَ عَدُوّٗا لِّـجِبۡرِيلَ فَإِنَّهُۥ نَزَّلَهُۥ عَلَىٰ قَلۡبِكَ بِإِذۡنِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَهُدٗى وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُؤۡمِنِينَ
lejibirili (legebiri’eli) t’elati yehone sewi (bek’uch’iti yimuti) belachewi፡፡ irisu (k’uri’anuni) kebefitu leneberuti (mets’ahifiti) aregagach’i lemi’imenani merina bisirati sihoni be’alahi fek’adi belibihi layi awiridotalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 97
مَن كَانَ عَدُوّٗا لِّلَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَجِبۡرِيلَ وَمِيكَىٰلَ فَإِنَّ ٱللَّهَ عَدُوّٞ لِّلۡكَٰفِرِينَ
le’alahina lemela’ikitu lemelikitenyochumi lejibirilimi lemikalimi (mika’eli) t’elati yehone sewi alahi le(inezihi) kehadiwochi t’elati newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 98
وَلَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖۖ وَمَا يَكۡفُرُ بِهَآ إِلَّا ٱلۡفَٰسِقُونَ
wedanitemi gilits’i yehonutini anik’ets’ochi be’irigit’i awiridenali፡፡ beriswami amets’enyochi iniji lelawi ayikidimi፤
Surah Al-Baqara, Verse 99
أَوَكُلَّمَا عَٰهَدُواْ عَهۡدٗا نَّبَذَهُۥ فَرِيقٞ مِّنۡهُمۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ
k’ali kidaninimi k’ali begebu k’ut’iri ke’inerisu kefilu yit’ilewalini? (yaferisewalini?)፤ yilik’unimi abizanyochachewi ayaminumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 100
وَلَمَّا جَآءَهُمۡ رَسُولٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٞ لِّمَا مَعَهُمۡ نَبَذَ فَرِيقٞ مِّنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَرَآءَ ظُهُورِهِمۡ كَأَنَّهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
inerisu garimi lalewi (mets’ihafi) aregagach’i yehone melikitenya ke’alahi zenidi bemet’alachewi gize keneziya mets’ihafini keteset’uti kefilu inerisu inidemayawik’u honewi ye’alahini mets’ihafi kejeribawochachewi hwala t’alu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 101
وَٱتَّبَعُواْ مَا تَتۡلُواْ ٱلشَّيَٰطِينُ عَلَىٰ مُلۡكِ سُلَيۡمَٰنَۖ وَمَا كَفَرَ سُلَيۡمَٰنُ وَلَٰكِنَّ ٱلشَّيَٰطِينَ كَفَرُواْ يُعَلِّمُونَ ٱلنَّاسَ ٱلسِّحۡرَ وَمَآ أُنزِلَ عَلَى ٱلۡمَلَكَيۡنِ بِبَابِلَ هَٰرُوتَ وَمَٰرُوتَۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنۡ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَآ إِنَّمَا نَحۡنُ فِتۡنَةٞ فَلَا تَكۡفُرۡۖ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنۡهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِۦ بَيۡنَ ٱلۡمَرۡءِ وَزَوۡجِهِۦۚ وَمَا هُم بِضَآرِّينَ بِهِۦ مِنۡ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡۚ وَلَقَدۡ عَلِمُواْ لَمَنِ ٱشۡتَرَىٰهُ مَا لَهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنۡ خَلَٰقٖۚ وَلَبِئۡسَ مَا شَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ
seyit’anatimi besuleyimani (selomoni) zemene menigisiti yemiyanebutini (digimiti) teketelu፡፡ suleyimanimi alikademi፤ (digimitenya alineberemi)፤ gini seyit’anati sewochini digimitini yemiyasitemiru sihonu kadu፡፡ yaninimi bebabili behuletu mela’ikiti beharutina maruti layi yeteweredewini negeri (yasitemiruwachewali)፡፡ «inya mefetenya nenina atikadi» isikemilumi diresi anidinimi ayasitemirumi፡፡ ke’inesumi besewiyewina bemisitu mekakeli berisu yemileyubetini negeri yimaralu፡፡ inerisumi be’alahi fek’adi kalihone berisu anidinimi gojiwochi ayidelumi፡፡ yemigodachewinina yemayit’ek’imachewinimi yimaralu፡፡ yegezawimi sewi lerisu bemech’ereshayitu ageri minimi idili yelelewi mehonuni be’irigit’i ‘awek’u፡፡ nefisochachewinimi berisu yeshet’ubeti waga kefa! yemiyawik’u behonu noro (baliseruti neberi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 102
وَلَوۡ أَنَّهُمۡ ءَامَنُواْ وَٱتَّقَوۡاْ لَمَثُوبَةٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ خَيۡرٞۚ لَّوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ
inerisumi (ayihudochi) bamenuna betet’enek’ek’u noro (betemenedu neberi)፡፡ yemiyawik’u bihonu ke’alahi zenidi yehonewi minida (nefisochachewini kemishet’ubeti) belach’i newi፡፤
Surah Al-Baqara, Verse 103
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَقُولُواْ رَٰعِنَا وَقُولُواْ ٱنظُرۡنَا وَٱسۡمَعُواْۗ وَلِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٞ
inanite yamenachihu hoyi! (lenebiyu) ra‘ina atibelu፡፡ temeleketini belumi፡፡ simumi፤ lekehadiwochimi asamami k’it’ati alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 104
مَّا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ وَلَا ٱلۡمُشۡرِكِينَ أَن يُنَزَّلَ عَلَيۡكُم مِّنۡ خَيۡرٖ مِّن رَّبِّكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَخۡتَصُّ بِرَحۡمَتِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلۡفَضۡلِ ٱلۡعَظِيمِ
ineziya kemets’ihafu balebetochina ke’agariwochumi yekaduti benanite layi kegetachihu yehone melikami negeri mewereduni ayiwedumi፡፡ alahimi bechirotawi (benebiyineti) yemishawini yimerit’ali፡፡ alahimi yetalak’i chirota balebeti newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 105
۞مَا نَنسَخۡ مِنۡ ءَايَةٍ أَوۡ نُنسِهَا نَأۡتِ بِخَيۡرٖ مِّنۡهَآ أَوۡ مِثۡلِهَآۗ أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ
ke’anik’ets’i binilewit’i weyimi iriswani binasiresahi keriswa yemibelit’ini weyimi bit’ewani inamet’aleni፤ alahi benegeru hulu layi kehali (chayi) mehonuni atawik’imini
Surah Al-Baqara, Verse 106
أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٍ
alahi yesemayatina yemidiri nigisina lerisu bicha mehonuni atawik’imini? le’inanitemi ke’alahi lela zemedina redati minimi yelachihumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 107
أَمۡ تُرِيدُونَ أَن تَسۡـَٔلُواْ رَسُولَكُمۡ كَمَا سُئِلَ مُوسَىٰ مِن قَبۡلُۗ وَمَن يَتَبَدَّلِ ٱلۡكُفۡرَ بِٱلۡإِيمَٰنِ فَقَدۡ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ
be’iwinetu ke’ahuni befiti musa inidetet’eyek’e bit’e melikitenyachihuni litit’eyik’u tifeligalachihuni? be’iminetimi kihidetini yemilewit’i sewi tikikilenyawini menigedi be’irigit’i tesasate፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 108
وَدَّ كَثِيرٞ مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَوۡ يَرُدُّونَكُم مِّنۢ بَعۡدِ إِيمَٰنِكُمۡ كُفَّارًا حَسَدٗا مِّنۡ عِندِ أَنفُسِهِم مِّنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلۡحَقُّۖ فَٱعۡفُواْ وَٱصۡفَحُواْ حَتَّىٰ يَأۡتِيَ ٱللَّهُ بِأَمۡرِهِۦٓۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
kemets’ihafu balebetochi bizuwochi iwinetu ketegelets’elachewi behwala kenefisochachewi behonewi mik’enyineti ke’iminetachihu behwala kehadiwochi adirigewi limelisuwachihu temenyu፡፡ alahimi ti‘izazuni isikemiyamet’a diresi yik’irita adirigu፤ ilefwachewimi፡፡ alahi benegeru hulu layi kehali newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 109
وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَۚ وَمَا تُقَدِّمُواْ لِأَنفُسِكُم مِّنۡ خَيۡرٖ تَجِدُوهُ عِندَ ٱللَّهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ
solatinimi asitekakilachihu sigedu፡፡ zekanimi sit’u፡፡ lenefisochachihumi kebego sira yemitasik’edimutini alahi zenidi tagenyutalachihu፡፡ alahi yemitiserutini hulu temelikachi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 110
وَقَالُواْ لَن يَدۡخُلَ ٱلۡجَنَّةَ إِلَّا مَن كَانَ هُودًا أَوۡ نَصَٰرَىٰۗ تِلۡكَ أَمَانِيُّهُمۡۗ قُلۡ هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
«genetinimi ayihudini weyimi kirisitiyanochini yehone sewi iniji lela ayigebatimi» alu፡፡ yihichi (kenitu) minyotachewi nati፡፡ «iwinetenyochi inidehonachihu asirejachihuni amit’u» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 111
بَلَىٰۚ مَنۡ أَسۡلَمَ وَجۡهَهُۥ لِلَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَلَهُۥٓ أَجۡرُهُۥ عِندَ رَبِّهِۦ وَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
ayidelemi (lelawimi yigebatali) irisu bego seri hono fituni le’alahi yeset’e sewi lerisu begetawi zenidi minidawi alewi፡፡ benesumi layi firihati yelebachewimi፤ inesumi ayazinumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 112
وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ لَيۡسَتِ ٱلنَّصَٰرَىٰ عَلَىٰ شَيۡءٖ وَقَالَتِ ٱلنَّصَٰرَىٰ لَيۡسَتِ ٱلۡيَهُودُ عَلَىٰ شَيۡءٖ وَهُمۡ يَتۡلُونَ ٱلۡكِتَٰبَۗ كَذَٰلِكَ قَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ مِثۡلَ قَوۡلِهِمۡۚ فَٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ
inerisu mets’ihafuni yemiyanebu sihonu ayihudochi፡- kirisitiyanochi beminimi layi ayidelumi alu፡፡ kirisitiyanochimi፡- ayihudochi beminimi layi ayidelumi alu፡፡ inidezihu ineziya yemayawik’uti (agariwochi) yenigigirachewini bit’e alu፡፡ alahimi beziya berisu yileyayubeti beneberuti negeri betinisa’e k’eni bemekakelachewi yiferidali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 113
وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ أَن يُذۡكَرَ فِيهَا ٱسۡمُهُۥ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَآۚ أُوْلَـٰٓئِكَ مَا كَانَ لَهُمۡ أَن يَدۡخُلُوهَآ إِلَّا خَآئِفِينَۚ لَهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٞ
ye’alahinimi mesigidochi bewisit’achewi simu inidayiwesa kekelekelena iriswanimi bemabelasheti kerot’e sewi yibelit’i bedayi manewi? ineziya feriwochi honewi iniji le’inerisu bek’iribitu ‘alemi wirideti alachewi፡፡ lenerisumi bemech’ereshayitu ageri talak’i k’it’ati alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 114
وَلِلَّهِ ٱلۡمَشۡرِقُ وَٱلۡمَغۡرِبُۚ فَأَيۡنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجۡهُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ
misirak’umi mi‘irabumi ye’alahi newi (fitochachihuni) wede yetimi bitazoru ye’alahi fiti iziya newi፡፡ alahi chirotawi sefi ‘awak’i newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 115
وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۖ بَل لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ كُلّٞ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ
alahimi liji alewi alu፡፡ (kemiluti) t’irati tegebawi፡፡ ayidelemi besemayatina bemidiri yalewi hulu yerisu newi፡፡ hulumi lerisu tazazhochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 116
بَدِيعُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَإِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
semayatinina midirini yalebit’e fet’ari newi፤ negerinimi (masigenyeti) besha gize lerisu yemilewi፡- «huni newi፤» wediyawimi yihonali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 117
وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ لَوۡلَا يُكَلِّمُنَا ٱللَّهُ أَوۡ تَأۡتِينَآ ءَايَةٞۗ كَذَٰلِكَ قَالَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِم مِّثۡلَ قَوۡلِهِمۡۘ تَشَٰبَهَتۡ قُلُوبُهُمۡۗ قَدۡ بَيَّنَّا ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يُوقِنُونَ
ineziyami yemayawik’uti (anite melikitenya silemehonihi) alahi ayanagirenimi noro’alini? weyimi (le’iwinetenyanetihi) tamiri atimet’alinimi noro’alini? alu፡፡ inidezihu ineziya kenesu befiti yeneberuti inide nigigirachewi bit’e bilewali፡፡ libochachewi (bekihideti) temesaselu፡፡ lemiyaregagit’u hizibochi anik’ets’ochini be’irigit’i abiraritenali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 118
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗاۖ وَلَا تُسۡـَٔلُ عَنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡجَحِيمِ
inya abisarina asiferari honehi bewineti lakinihi፡፡ ke’isatimi gwadochi atit’eyek’imi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 119
وَلَن تَرۡضَىٰ عَنكَ ٱلۡيَهُودُ وَلَا ٱلنَّصَٰرَىٰ حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمۡۗ قُلۡ إِنَّ هُدَى ٱللَّهِ هُوَ ٱلۡهُدَىٰۗ وَلَئِنِ ٱتَّبَعۡتَ أَهۡوَآءَهُم بَعۡدَ ٱلَّذِي جَآءَكَ مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَكَ مِنَ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٍ
ayihudochina kirisitiyanochimi hayimanotachewini isikemitiketeli diresi kanite fets’imo ayiwedumi፡፡ «ye’alahi memirati (tikikilenyawi) memirati irisu bicha newi» belachewi፡፡ keziyami iwik’etu kemet’alihi behwala zinibaleyachewini bitiketeli le’anite ke’alahi (yemikelekililihi) zemedina redati minimi yelehimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 120
ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَتۡلُونَهُۥ حَقَّ تِلَاوَتِهِۦٓ أُوْلَـٰٓئِكَ يُؤۡمِنُونَ بِهِۦۗ وَمَن يَكۡفُرۡ بِهِۦ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ
ineziya mets’ihafuni yeset’enachewi tegebi nibabuni yanebutali፡፡ ineziya berisu yaminalu፤ berisumi yemikidu ineziya inerisu kesariwochu nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 121
يَٰبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتِيَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ وَأَنِّي فَضَّلۡتُكُمۡ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ
ye’isira’eli lijochi hoyi! yachini benanite layi yelegesikwatini ts’egayenina inemi be‘alemati layi yabelet’ikwachihu mehoneni asitawisu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 122
وَٱتَّقُواْ يَوۡمٗا لَّا تَجۡزِي نَفۡسٌ عَن نَّفۡسٖ شَيۡـٔٗا وَلَا يُقۡبَلُ مِنۡهَا عَدۡلٞ وَلَا تَنفَعُهَا شَفَٰعَةٞ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ
(amanyi) nefisimi ke(kehadi) nefisi mininimi yematit’ek’imibetini፣ keriswami beza yemayiwesedibetini፣ milijami leriswa yematit’ek’imibetini፣ inerisumi yemayiredubetini k’eni tet’enik’ek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 123
۞وَإِذِ ٱبۡتَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِـۧمَ رَبُّهُۥ بِكَلِمَٰتٖ فَأَتَمَّهُنَّۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامٗاۖ قَالَ وَمِن ذُرِّيَّتِيۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهۡدِي ٱلظَّـٰلِمِينَ
ibirahiminimi getawi bek’alati (behigigati) befetenewina befets’emachewi gize (asitawisi)፤ «ine lesewochi meri adiragihi nenyi» alewi፡፡ «kezerochemi (adirigi)» ale፡፡ k’ali kidane bedayochuni ayagenyimi alewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 124
وَإِذۡ جَعَلۡنَا ٱلۡبَيۡتَ مَثَابَةٗ لِّلنَّاسِ وَأَمۡنٗا وَٱتَّخِذُواْ مِن مَّقَامِ إِبۡرَٰهِـۧمَ مُصَلّٗىۖ وَعَهِدۡنَآ إِلَىٰٓ إِبۡرَٰهِـۧمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيۡتِيَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلۡعَٰكِفِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ
betunimi lesewochi memeleshana ts’et’itenya baderegini gize (asitawisi)፡፡ ke’ibirahimimi mek’omiya mesigejani adirigu፡፡ wede ibirahimina wede isima‘ilimi beteni lezewariwochuna letek’emach’ochumi le’agonibashochi segajochumi at’iru sinili k’ali kidani yazini፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 125
وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ رَبِّ ٱجۡعَلۡ هَٰذَا بَلَدًا ءَامِنٗا وَٱرۡزُقۡ أَهۡلَهُۥ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ مَنۡ ءَامَنَ مِنۡهُم بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ قَالَ وَمَن كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُۥ قَلِيلٗا ثُمَّ أَضۡطَرُّهُۥٓ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلنَّارِۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ
ibirahimi bale gize (asitawisi)፡፡ getaye hoyi! yihinini ts’et’itenya ageri adirigi፡፡ betesebochunimi kenesu be’alahina bemech’ereshawi k’eni yamenewini sewi kefirewochi sit’ewi፡፡ (alahimi) yekadewinimi sewi፤ (iset’ewalehu)፡፡ t’ik’itimi it’ek’imewalehu፤ keziyami wede isati k’it’ati asit’egawalehu፤ mini tikefami memelesha! (ale)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 126
وَإِذۡ يَرۡفَعُ إِبۡرَٰهِـۧمُ ٱلۡقَوَاعِدَ مِنَ ٱلۡبَيۡتِ وَإِسۡمَٰعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلۡ مِنَّآۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
ibirahimina isima’ilimi «getachini hoyi! ke’inya tek’ebeli፡፡ anite semiwina ‘awak’iwi anite nehina» yemilu sihonu kebetu meseretochuni kefi baderegu gize (asitawisi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 127
رَبَّنَا وَٱجۡعَلۡنَا مُسۡلِمَيۡنِ لَكَ وَمِن ذُرِّيَّتِنَآ أُمَّةٗ مُّسۡلِمَةٗ لَّكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبۡ عَلَيۡنَآۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
«getachini hoyi! lanete tazazhochimi adirigeni፡፡ kezerochachinimi lanite tazazhochi hizibochini (adirigi)፡፡ higigatachininimi asayeni፤ (asawik’eni)፡፡ benyami layi temelesini፤ anite ts’ets’etini tek’ebayu ruhiruhi anite bicha nehina፡፡»
Surah Al-Baqara, Verse 128
رَبَّنَا وَٱبۡعَثۡ فِيهِمۡ رَسُولٗا مِّنۡهُمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَيُزَكِّيهِمۡۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
«getachini hoyi! bewisit’achewimi kenesuwi yehoneni melikitenya benerisu layi anik’ets’ochihini yemiyanebilachewini mets’ihafinina t’ibebinimi yemiyasitemirachewini (kekihideti) yemiyat’erachewinimi laki፤ anite ashenafiwi t’ibebenyawi anite bicha nehina» (yemilumi sihonu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 129
وَمَن يَرۡغَبُ عَن مِّلَّةِ إِبۡرَٰهِـۧمَ إِلَّا مَن سَفِهَ نَفۡسَهُۥۚ وَلَقَدِ ٱصۡطَفَيۡنَٰهُ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَإِنَّهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ
ke’ibirahimimi higigati nefisuni yak’ele sewi kalihone besitek’eri yemiyafegefigi manewi? (yelemi)፤ bek’iribitumi ‘alemi be’irigit’i meret’inewi፡፡ bemech’ereshayitumi ‘alemi irisu kemelikamochu newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 130
إِذۡ قَالَ لَهُۥ رَبُّهُۥٓ أَسۡلِمۡۖ قَالَ أَسۡلَمۡتُ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ
getawi lerisu tazezi balewi gize (meret’ewi)፡፡ le‘alemati geta tazeziku ale፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 131
وَوَصَّىٰ بِهَآ إِبۡرَٰهِـۧمُ بَنِيهِ وَيَعۡقُوبُ يَٰبَنِيَّ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصۡطَفَىٰ لَكُمُ ٱلدِّينَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسۡلِمُونَ
beriswami (behigigatitu) ibirahimi lijochuni azeze፡፡ ya‘ik’ubimi (inidezihu lijochuni azeze)፡፡ «lijoche hoyi! alahi lenanite hayimanotini meret’e፤ silezihi inanite musilimochi honachihu iniji atimutu» (alachewi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 132
أَمۡ كُنتُمۡ شُهَدَآءَ إِذۡ حَضَرَ يَعۡقُوبَ ٱلۡمَوۡتُ إِذۡ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعۡبُدُونَ مِنۢ بَعۡدِيۖ قَالُواْ نَعۡبُدُ إِلَٰهَكَ وَإِلَٰهَ ءَابَآئِكَ إِبۡرَٰهِـۧمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَ إِلَٰهٗا وَٰحِدٗا وَنَحۡنُ لَهُۥ مُسۡلِمُونَ
ya‘ik’ubini moti bemet’abeti gize lelijochu kene behwala manini tigezalachihu bale gize k’erabiwochi neberachihuni? (inerisumi) amilakihinina ye’abatochihini ye’ibirahimini ye’isima‘ilinina ye’isihak’inimi amilaki anidi yehonewini amilaki inya lerisu fits’umi tazazhochi honeni inamelikaleni alu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 133
تِلۡكَ أُمَّةٞ قَدۡ خَلَتۡۖ لَهَا مَا كَسَبَتۡ وَلَكُم مَّا كَسَبۡتُمۡۖ وَلَا تُسۡـَٔلُونَ عَمَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
yihichi (yetewesachiwi) be’irigit’i yalefechi hizibi nati፡፡ leriswa yeserachiwi (minida) alati፡፡ lenanitemi yeserachihuti (minida) alachihu፡፡ yiserutimi keneberuti atit’eyek’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 134
وَقَالُواْ كُونُواْ هُودًا أَوۡ نَصَٰرَىٰ تَهۡتَدُواْۗ قُلۡ بَلۡ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِـۧمَ حَنِيفٗاۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
«ayihudini weyimi kirisitiyanochini hunu፤ (k’inuni menigedi) timeralachihuna» alumi፡፡ «ayidelemi ye’ibirahimini hayimanoti k’et’itenya sihoni iniketelaleni፤ ke’agariwochimi alineberemi» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 135
قُولُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيۡنَا وَمَآ أُنزِلَ إِلَىٰٓ إِبۡرَٰهِـۧمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَٱلۡأَسۡبَاطِ وَمَآ أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَمَآ أُوتِيَ ٱلنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمۡ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّنۡهُمۡ وَنَحۡنُ لَهُۥ مُسۡلِمُونَ
«be’alahina wedenya beteweredewi (k’uri’ani) wede ibirahimimi wede isima‘ilina wede isihak’imi wede ya‘ik’ubina wede negedochumi beteweredewi beziyami musana ‘isa beteset’uti beziyami nebiyati hulu kegetachewi beteset’uti kenerisu be’anidimi mekakeli yemanileyi sinihoni amenini፤ inyami lerisu (le’alahi) tazazhochi neni» belu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 136
فَإِنۡ ءَامَنُواْ بِمِثۡلِ مَآ ءَامَنتُم بِهِۦ فَقَدِ ٱهۡتَدَواْۖ وَّإِن تَوَلَّوۡاْ فَإِنَّمَا هُمۡ فِي شِقَاقٖۖ فَسَيَكۡفِيكَهُمُ ٱللَّهُۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
berisu bamenachihubeti bit’e biyaminu be’irigit’i temeru፡፡ bizorumi inerisu bech’ik’ich’ik’i wisit’i bicha nachewi፡፡ inerisunimi alahi yibek’ahali፤ irisumi semiwi ‘awak’iwi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 137
صِبۡغَةَ ٱللَّهِ وَمَنۡ أَحۡسَنُ مِنَ ٱللَّهِ صِبۡغَةٗۖ وَنَحۡنُ لَهُۥ عَٰبِدُونَ
ye’alahini (yetefet’iro) menikiri (imineti) yazu፡፡ bemenikerimi ke’alahi yibelit’i yamare manewi? (manimi yelemi) inyami lerisu bicha tegezhiwochi neni (belu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 138
قُلۡ أَتُحَآجُّونَنَا فِي ٱللَّهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمۡ وَلَنَآ أَعۡمَٰلُنَا وَلَكُمۡ أَعۡمَٰلُكُمۡ وَنَحۡنُ لَهُۥ مُخۡلِصُونَ
irisu (alahi) getachinina getachihu sihoni lenyami sirachini yaleni sinihoni lenanitemi sirachihu yalachihu sitihonu inyami lerisu fits’umi tazazhochi sinihoni be’alahi (hayimanoti) tikerakerunalachihuni? belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 139
أَمۡ تَقُولُونَ إِنَّ إِبۡرَٰهِـۧمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَٱلۡأَسۡبَاطَ كَانُواْ هُودًا أَوۡ نَصَٰرَىٰۗ قُلۡ ءَأَنتُمۡ أَعۡلَمُ أَمِ ٱللَّهُۗ وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن كَتَمَ شَهَٰدَةً عِندَهُۥ مِنَ ٱللَّهِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ
weyimi ibirahimi isima‘ilimi isihak’imi ya‘ik’ubimi negedochumi ayihudochi weyimi kirisitiyanochi neberu tilalachihuni? «inanite tawik’alachihuni? weyinisi alahi?» belachewi፡፡ irisumi zenidi ke’alahi yehonechini misikirineti kedebek’e sewi yibelit’i bedayi manewi? alahimi kemitiseruti hulu zenigi ayidelemi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 140
تِلۡكَ أُمَّةٞ قَدۡ خَلَتۡۖ لَهَا مَا كَسَبَتۡ وَلَكُم مَّا كَسَبۡتُمۡۖ وَلَا تُسۡـَٔلُونَ عَمَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
yihichi be’irigit’i yalefechi hizibi nati፤ le’iriswa yeserachiwi alati፤ lenanitemi yeserachihuti alachihu፤ yiserutimi keneberuti atit’eyek’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 141
۞سَيَقُولُ ٱلسُّفَهَآءُ مِنَ ٱلنَّاسِ مَا وَلَّىٰهُمۡ عَن قِبۡلَتِهِمُ ٱلَّتِي كَانُواْ عَلَيۡهَاۚ قُل لِّلَّهِ ٱلۡمَشۡرِقُ وَٱلۡمَغۡرِبُۚ يَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
kesewochu k’ilochu «keziyachi beriswa layi keneberubati k’ibilachewi mini azorachewi?» yilalu፤ «misirak’umi mi‘irabumi ye’alahi newi፤ yeshawini sewi wede k’et’itenyawi menigedi yimerali» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 142
وَكَذَٰلِكَ جَعَلۡنَٰكُمۡ أُمَّةٗ وَسَطٗا لِّتَكُونُواْ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِ وَيَكُونَ ٱلرَّسُولُ عَلَيۡكُمۡ شَهِيدٗاۗ وَمَا جَعَلۡنَا ٱلۡقِبۡلَةَ ٱلَّتِي كُنتَ عَلَيۡهَآ إِلَّا لِنَعۡلَمَ مَن يَتَّبِعُ ٱلرَّسُولَ مِمَّن يَنقَلِبُ عَلَىٰ عَقِبَيۡهِۚ وَإِن كَانَتۡ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى ٱلَّذِينَ هَدَى ٱللَّهُۗ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَٰنَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِٱلنَّاسِ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ
inidezihumi (inidemeranachihu) besewochi layi mesikariwochi litihonuna melikitenyawimi benanite layi mesikari yihoni zenidi mirit’i hizibochi adereginachihu፡፡ yachinimi beriswa layi yeneberikibatini ak’it’ach’a melikitenyawini yemiketelewini sewi wede kihideti kemimelesewi sewi linawik’i (linigelits’i) iniji k’ibila aladereginatimi፡፡ iriswami beneziya alahi bemerachewi sewochi layi besitek’eri be’irigit’i kebadi nati፡፡ alahimi iminetachihuni (sigidetachihuni) yemiyat’efa ayidelemi፤ alahi lesewochi bet’ami rihiruhi azanyi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 143
قَدۡ نَرَىٰ تَقَلُّبَ وَجۡهِكَ فِي ٱلسَّمَآءِۖ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبۡلَةٗ تَرۡضَىٰهَاۚ فَوَلِّ وَجۡهَكَ شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۚ وَحَيۡثُ مَا كُنتُمۡ فَوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ شَطۡرَهُۥۗ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ لَيَعۡلَمُونَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّهِمۡۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا يَعۡمَلُونَ
yefitihini wede semayi megelabet’i be’irigit’i inayaleni፡፡ wedemitiwedatimi k’ibila inazorihaleni፡፡ silezihi fitihini wede tekeberewi mesigidi (wede ka‘iba) agit’ach’a azuri፡፡ yetimi sifira bitihonumi (sitisegidu) fitochachihuni wederisu agit’ach’a azuru፡፡ ineziyami mets’ihafuni yeteset’uti irisu kegetachewi sihoni iwineti mehonuni yawik’alu፡፡ alahimi kemitiseruti sira zenigi ayidelemi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 144
وَلَئِنۡ أَتَيۡتَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ بِكُلِّ ءَايَةٖ مَّا تَبِعُواْ قِبۡلَتَكَۚ وَمَآ أَنتَ بِتَابِعٖ قِبۡلَتَهُمۡۚ وَمَا بَعۡضُهُم بِتَابِعٖ قِبۡلَةَ بَعۡضٖۚ وَلَئِنِ ٱتَّبَعۡتَ أَهۡوَآءَهُم مِّنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَكَ مِنَ ٱلۡعِلۡمِ إِنَّكَ إِذٗا لَّمِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ
ineziyanimi mets’ihafini yeteset’utini be’asireji hulu bitimet’achewi k’ibilahini ayiketelumi፡፡ anitemi k’ibilachewini teketayi ayidelehimi፡፡ kefilachewimi yekefiluni k’ibila teketayi ayidelumi፡፡ ke‘iwik’etimi (kera‘iyi) kemet’alihi behwala zinibaleyachewini bitiketeli anite yani gize kebedayochi nehi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 145
ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَعۡرِفُونَهُۥ كَمَا يَعۡرِفُونَ أَبۡنَآءَهُمۡۖ وَإِنَّ فَرِيقٗا مِّنۡهُمۡ لَيَكۡتُمُونَ ٱلۡحَقَّ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ
ineziya mets’ihafini yeset’enachewi wenidochi lijochachewini inidemiyawik’u (muhamedini) yawik’utali፡፡ kenesumi yeteleyu kifilochi inerisu yemiyawek’u sihonu iwinetuni be’irigit’i yidebik’alu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 146
ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُمۡتَرِينَ
(yihi) kegetahi yehone iwineti newi፤ ketet’erat’ariwochumi atihuni፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 147
وَلِكُلّٖ وِجۡهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَاۖ فَٱسۡتَبِقُواْ ٱلۡخَيۡرَٰتِۚ أَيۡنَ مَا تَكُونُواْ يَأۡتِ بِكُمُ ٱللَّهُ جَمِيعًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
lehulumi irisu (besigideti fituni) yemiyazoribati agit’ach’a alechiwi፡፡ wede melikami sirawochimi teshik’edademu፡፡ yetimi sifira bitihonu alahi inaniteni yetesebesebachihu honachihu yamet’achihwali፡፡ alahi benegeru hulu layi chayi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 148
وَمِنۡ حَيۡثُ خَرَجۡتَ فَوَلِّ وَجۡهَكَ شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۖ وَإِنَّهُۥ لَلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ
keyetimi (leguzo) kewet’ahibeti sifira fitihani wede tekeberewi mesigidi agit’ach’a azuri፡፡ irisumi kegetahi yehone irigit’enya iwineti newi፡፡ alahimi kemitiseruti sira zenigi ayidelemi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 149
وَمِنۡ حَيۡثُ خَرَجۡتَ فَوَلِّ وَجۡهَكَ شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۚ وَحَيۡثُ مَا كُنتُمۡ فَوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ شَطۡرَهُۥ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيۡكُمۡ حُجَّةٌ إِلَّا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُمۡ فَلَا تَخۡشَوۡهُمۡ وَٱخۡشَوۡنِي وَلِأُتِمَّ نِعۡمَتِي عَلَيۡكُمۡ وَلَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ
keyetimi kewet’ahibeti sifira fitihini wede tekelelewi mesigidi agit’ach’a azuri፡፡ beyetimi sifira bitihonu lesewochu ineziya kenesu yebedeluti sik’eru (hayimanotachinini yikidalu k’ibilachinini yiketelalu bemaleti) benanite layi mekerakeriya inidayinorachewi fitochachihuni wede agit’ach’awi azuru፡፡ atifiruwachewimi፤ firunyimi፤ (bezihimi yazezikwachihu mekerakeriya inidayinorachewi) benanitemi layi ts’egayeni inidimolalachihuna (wede iwinetimi) iniditimeru newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 150
كَمَآ أَرۡسَلۡنَا فِيكُمۡ رَسُولٗا مِّنكُمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِنَا وَيُزَكِّيكُمۡ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَيُعَلِّمُكُم مَّا لَمۡ تَكُونُواْ تَعۡلَمُونَ
bewisit’achihu kenanitewi yehoneni benanite layi anik’ets’ochachinini yemiyanebilachihuna yemiyat’erachihu፣ mets’ihafinina t’ibebinimi yemiyasitemirachihu፣ tawik’uti yalineberachihutinimi negeri yemiyasawik’achihu yehoneni melikitenya inidelakini (ts’egani molanilachihu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 151
فَٱذۡكُرُونِيٓ أَذۡكُرۡكُمۡ وَٱشۡكُرُواْ لِي وَلَا تَكۡفُرُونِ
asitawisunyimi፤ asitawisachihwalehuna lenemi amesiginu፤ atikadunyimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 152
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱسۡتَعِينُواْ بِٱلصَّبۡرِ وَٱلصَّلَوٰةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّـٰبِرِينَ
inanite yamenachihu hoyi! bemetagesina besolati teredu፡፡ alahi (be’iridatawi) ketagashochi gari newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 153
وَلَا تَقُولُواْ لِمَن يُقۡتَلُ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمۡوَٰتُۢۚ بَلۡ أَحۡيَآءٞ وَلَٰكِن لَّا تَشۡعُرُونَ
be’alahi menigedi (lehayimanotu) yemigedelutini sewochimi «mutani nachewi» atibelu፡፡ be’iwinetu hiyawani nachewi፤ gini atawik’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 154
وَلَنَبۡلُوَنَّكُم بِشَيۡءٖ مِّنَ ٱلۡخَوۡفِ وَٱلۡجُوعِ وَنَقۡصٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَنفُسِ وَٱلثَّمَرَٰتِۗ وَبَشِّرِ ٱلصَّـٰبِرِينَ
kefirihatina kerehabimi bet’ik’iti negeri፣ kegenizebochina kenefisochimi፣ kefirafirewochimi bemek’enesi be’irigit’i inimokirachihwaleni፡፡ tagashochinimi (begeneti) abisiri፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 155
ٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَٰبَتۡهُم مُّصِيبَةٞ قَالُوٓاْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّآ إِلَيۡهِ رَٰجِعُونَ
ineziyani mekera፤ benekachachewi gize «inya le’alahi፤ neni inyami wederisu temelashochi» neni yemilutini (abisiri)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 156
أُوْلَـٰٓئِكَ عَلَيۡهِمۡ صَلَوَٰتٞ مِّن رَّبِّهِمۡ وَرَحۡمَةٞۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُهۡتَدُونَ
ineziya be’inerisu layi kegetachewi yehonu mihiretochi chirotami alilu፡፡ inerisumi (wede iwineti) temeriwochu inerisu nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 157
۞إِنَّ ٱلصَّفَا وَٱلۡمَرۡوَةَ مِن شَعَآئِرِ ٱللَّهِۖ فَمَنۡ حَجَّ ٱلۡبَيۡتَ أَوِ ٱعۡتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَاۚ وَمَن تَطَوَّعَ خَيۡرٗا فَإِنَّ ٱللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ
sofana meriwa ke’alahi (ti‘izazi mefets’emiya) milikitochi nachewi፡፡ betuni (ka‘ibani) behaji weyimi be‘umirahi sira yegobenye sewi behuletu (mekakeli) bememelalesu berisu layi hat’i’ati yelebetimi፡፡ melikaminimi sira befek’adenyaneti yesera sewi (alahi yimenedawali)፤ alahi amesiganyi ‘awak’i newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 158
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡتُمُونَ مَآ أَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلۡهُدَىٰ مِنۢ بَعۡدِ مَا بَيَّنَّـٰهُ لِلنَّاسِ فِي ٱلۡكِتَٰبِ أُوْلَـٰٓئِكَ يَلۡعَنُهُمُ ٱللَّهُ وَيَلۡعَنُهُمُ ٱللَّـٰعِنُونَ
ineziya ke’anik’ets’ochina kek’ini memiriya yaweredinewini lesewochi bemets’ihafu kegelets’inewi behwala yemidebik’u፤ ineziya alahi yiregimachewali፤ regamiwochimi hulu yiregimwachewali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 159
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ وَأَصۡلَحُواْ وَبَيَّنُواْ فَأُوْلَـٰٓئِكَ أَتُوبُ عَلَيۡهِمۡ وَأَنَا ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
ineziya (kemedebek’i) yetets’ets’etuna (sirachewini) yasamerumi (yedebek’utini) yegelets’umi bicha sik’eru፡፡ inezihimi benesu layi (ts’ets’etachewini) ik’ebelalehu፤ inemi ts’ets’etini bet’ami tek’ebayi azanyu nenyi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 160
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَمَاتُواْ وَهُمۡ كُفَّارٌ أُوْلَـٰٓئِكَ عَلَيۡهِمۡ لَعۡنَةُ ٱللَّهِ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ وَٱلنَّاسِ أَجۡمَعِينَ
ineziya yekadu inerisu kehadiwochi honewimi yemotu ineziya benerisu layi ye’alahina yemela’ikiti yesewochimi hulu irigimani alebachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 161
خَٰلِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَلَا هُمۡ يُنظَرُونَ
bewisit’wa (berigimaniwa wisit’i) huligize zewitariwochi sihonu k’it’atu kenesu ayik’elelimi inerisumi ayik’ik’oyumi (gize ayisiset’umi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 162
وَإِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلرَّحۡمَٰنُ ٱلرَّحِيمُ
amilakachihumi anidi amilaki bicha newi፤ kerisu bek’eri lela amilaki yelemi፡፡ (irisu) ijigi bet’ami rihiruhi azanyi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 163
إِنَّ فِي خَلۡقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱلۡفُلۡكِ ٱلَّتِي تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِمَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن مَّآءٖ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖ وَتَصۡرِيفِ ٱلرِّيَٰحِ وَٱلسَّحَابِ ٱلۡمُسَخَّرِ بَيۡنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ
semayatinina midirini bemefit’eri lelitinina k’eninimi bematekakati፣ beziyachemi sewochini bemit’ek’imi negeri (tech’ina) bebahiri layi bemitinishalelewi tanikwa፣ alahimi kesemayi baweredewi wihana berisumi midirini kemotechi behwala hiyawi bemadiregu፣ beriswami wisit’i ketenik’esak’ashi hulu bemebetenu፣ nefasochinimi (beye’agit’ach’awi) bemagelebabet’i፣ besemayina bemidiri mekakeli beminedawimi demena lemiyawik’u hizibochi irigit’enya milikitochi alu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 164
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَندَادٗا يُحِبُّونَهُمۡ كَحُبِّ ٱللَّهِۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَشَدُّ حُبّٗا لِّلَّهِۗ وَلَوۡ يَرَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ إِذۡ يَرَوۡنَ ٱلۡعَذَابَ أَنَّ ٱلۡقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعٗا وَأَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعَذَابِ
kesewochimi ke’alahi lela balenit’awochini (t’a‘otatini) alahini inidemiwedu yemiwedwachewi honewi yemiyizu alilu፡፡ ineziya yamenutimi alahini bemewidedi (kenerisu) yibelit’i yeberetu nachewi፡፡ ineziyami yebedeluti sewochi k’it’atini (betinisa’e k’eni) bayu gize hayili hulu le’alahi bicha mehonunina alahimi k’it’atu biritu mehonuni (be’adunya ‘alemi) biyawik’u noro (balanit’awochini bemeyazachewi betets’ets’etu neberi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 165
إِذۡ تَبَرَّأَ ٱلَّذِينَ ٱتُّبِعُواْ مِنَ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُواْ وَرَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَ وَتَقَطَّعَتۡ بِهِمُ ٱلۡأَسۡبَابُ
ineziya asiketayochu k’it’atini yayu sihonu ke’ineziya keteketayochi betet’iraruna be’inerisumi (mekakeli) mikiniyatochi betek’oret’u gize (yemihonutini bawek’u noro betets’ets’etu neberi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 166
وَقَالَ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُواْ لَوۡ أَنَّ لَنَا كَرَّةٗ فَنَتَبَرَّأَ مِنۡهُمۡ كَمَا تَبَرَّءُواْ مِنَّاۗ كَذَٰلِكَ يُرِيهِمُ ٱللَّهُ أَعۡمَٰلَهُمۡ حَسَرَٰتٍ عَلَيۡهِمۡۖ وَمَا هُم بِخَٰرِجِينَ مِنَ ٱلنَّارِ
ineziyami yeteketeluti «le’inya (wede k’iribitu ‘alemi) aniditi gize memelesi benorechinina ke’inya inidetet’iraru ke’inerisu betet’irarani inimenyaleni» yilalu፡፡ inidezihu alahi sirawochachewini benerisu layi ts’ets’etochi adirigo yasayachewali፡፡ inerisumi ke’isati wech’iwochi ayidelumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 167
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ حَلَٰلٗا طَيِّبٗا وَلَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِۚ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٌ
inanite sewochi hoyi! bemidiri kalewi negeri yetefek’ede t’afach’i sihoni bilu፡፡ yeseyit’aninimi irimijawochi atiketatelu፡፡ irisu le’inanite gilits’i t’elati newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 168
إِنَّمَا يَأۡمُرُكُم بِٱلسُّوٓءِ وَٱلۡفَحۡشَآءِ وَأَن تَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
(irisu) yemiyazachihu behat’i’atina bets’eyafi negeri be’alahimi layi yematawik’utini iniditinageru bicha newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 169
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَآ أَلۡفَيۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ءَابَآؤُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ شَيۡـٔٗا وَلَا يَهۡتَدُونَ
le’inerisumi «alahi yaweredewini teketelu» betebalu gize «ayidelemi abatochachinini berisu layi yagenyenibetini negeri iniketelaleni» yilalu፡፡ abatochachewi minimi yemayawik’una (wede iwineti) yemayimerumi bihonu (yiketeluwachewalini)
Surah Al-Baqara, Verse 170
وَمَثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ كَمَثَلِ ٱلَّذِي يَنۡعِقُ بِمَا لَا يَسۡمَعُ إِلَّا دُعَآءٗ وَنِدَآءٗۚ صُمُّۢ بُكۡمٌ عُمۡيٞ فَهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ
yeneziyami yekaduti (ina wede k’ini menigedi yemit’erachewi sewi) misale inideziya dimits’inina t’irini besitek’eri lelani bemayisema (inisisa) layi inidemich’ohi bit’e newi፡፡ (inerisu) denik’orowochi፣ didawochi፣ ‘iwirochi nachewi፤ silezihi inerisu ayawik’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 171
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ وَٱشۡكُرُواْ لِلَّهِ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ
inanite yamenachihu hoyi! keneziya keset’enachihu t’afach’ochi bilu፡፡ le’alahimi irisuni bicha yemitigezu inidehonachihu amesiginu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 172
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحۡمَ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ بِهِۦ لِغَيۡرِ ٱللَّهِۖ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ غَيۡرَ بَاغٖ وَلَا عَادٖ فَلَآ إِثۡمَ عَلَيۡهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ
benanite layi irimi yaderegewi bekitinina demini፣ ye’iriya siganimi፣ be’irisumi (maredi) ke’alahi simi lela yetenesabetini negeri bicha newi፡፡ shifitana weseni alafi sayihoni (lemebilati) yetegedede sewimi berisu layi hat’i’ati yelebetimi alahi mehari azanyi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 173
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡتُمُونَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَيَشۡتَرُونَ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلًا أُوْلَـٰٓئِكَ مَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ إِلَّا ٱلنَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمۡ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ
ineziya alahi kemets’ihafi yaweredewini yemidebik’u berisumi (bemedebek’achewi) t’ik’itini waga yemigezu ineziya behodochachewi wisit’i isatini iniji ayibelumi፡፡ alahimi betinisa’e k’eni ayanagirachewimi፤ (kehat’i’ati) ayat’erachewimimi፡፡ lenerisumi asamami k’it’ati alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 174
أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشۡتَرَوُاْ ٱلضَّلَٰلَةَ بِٱلۡهُدَىٰ وَٱلۡعَذَابَ بِٱلۡمَغۡفِرَةِۚ فَمَآ أَصۡبَرَهُمۡ عَلَى ٱلنَّارِ
ineziya t’imetini bek’inineti k’it’atinimi bemihireti yegezu nachewi፡፡ be’isati layimi mini tagashi aderegachewi
Surah Al-Baqara, Verse 175
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ نَزَّلَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّۗ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِي ٱلۡكِتَٰبِ لَفِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ
yihi (k’it’ati) alahi mets’ihafini be’iwineti yawerede bemehonu mikiniyati (ina berisu bemekadachewi) newi፡፡ ineziyami bemets’ihafu yeteleyayuti (ke’iwineti) berak’e ch’ik’ich’ik’i wisit’i nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 176
۞لَّيۡسَ ٱلۡبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ قِبَلَ ٱلۡمَشۡرِقِ وَٱلۡمَغۡرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ وَٱلۡكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ وَءَاتَى ٱلۡمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ ذَوِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَٱلسَّآئِلِينَ وَفِي ٱلرِّقَابِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلۡمُوفُونَ بِعَهۡدِهِمۡ إِذَا عَٰهَدُواْۖ وَٱلصَّـٰبِرِينَ فِي ٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَحِينَ ٱلۡبَأۡسِۗ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ
melikami sira fitochachihuni wede misirak’ina mi‘irabi ak’it’ach’a mazori ayidelemi፡፡ gini melikami sira be’alahina bemech’ereshawi k’eni፣ bemela’ikitimi፣ bemets’ahifitimi፣ benebiyatimi፣ yamene sewi genizebinimi kemewidedu gari lezimidina balebetochina leyetimochi lemisikinochimi፣ lemenigedenyochimi፣ lelemanyochimi፣ lech’anik’awochimi (masilek’ek’i) yeset’e sewina solatinimi denibuni t’ebik’o yesegede፣ zekanimi yeset’e፣ k’ali kidanimi begebu gize bekidanachewi yemolu (sewochi sira) newi፡፡ bechigiri bebeshitana bet’ori gizemi tagashochini (inawedisaleni)፡፡ inezihi ineziya iwinetini yeyazu nachewi፡፡ ineziyami tet’enik’ak’iwochu inerisu nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 177
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِصَاصُ فِي ٱلۡقَتۡلَىۖ ٱلۡحُرُّ بِٱلۡحُرِّ وَٱلۡعَبۡدُ بِٱلۡعَبۡدِ وَٱلۡأُنثَىٰ بِٱلۡأُنثَىٰۚ فَمَنۡ عُفِيَ لَهُۥ مِنۡ أَخِيهِ شَيۡءٞ فَٱتِّبَاعُۢ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيۡهِ بِإِحۡسَٰنٖۗ ذَٰلِكَ تَخۡفِيفٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَرَحۡمَةٞۗ فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ بَعۡدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٞ
inanite yamenachihu hoyi! betegedelu sewochi mamesaseli benanite layi tets’afe፡፡ nets’a benets’a bariyami bebariya setimi beseti (yigedelalu)፡፡ le’irisumi (legedayu) kewenidimu (demi) tinishi negeri mihireti yetederegeleti sewi (bemehariwi layi gumawini) bemelikami meketateli wederisumi (wede mehariwi) gedayu bemelikami akwahwani mekifeli alebachewi፡፡ yihi kegetachihu yehone mak’alelina izineti newi፡፡ kezihimi behwala higini yetelalefe sewi lerisu asamami k’it’ati alewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 178
وَلَكُمۡ فِي ٱلۡقِصَاصِ حَيَوٰةٞ يَـٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ
le’inanitemi bale a’imirowochi hoyi! bemamesaseli (higi) wisit’i hiyiweti alachihu፡፡ tit’enek’ek’u zenidi (gedayini megideli tedenegegelachihu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 179
كُتِبَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ ٱلۡمَوۡتُ إِن تَرَكَ خَيۡرًا ٱلۡوَصِيَّةُ لِلۡوَٰلِدَيۡنِ وَٱلۡأَقۡرَبِينَ بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُتَّقِينَ
anidachihuni moti bemet’abeti gize habitini bitewi lewelajochina lek’iribi zemedochi bebego menazezi benanite layi tets’afe፡፡ (yihi) bet’inik’uk’ochu layi irigit’enya dinigage tedenegege፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 180
فَمَنۢ بَدَّلَهُۥ بَعۡدَ مَا سَمِعَهُۥ فَإِنَّمَآ إِثۡمُهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ
(nuzazewini) kesemawimi behwala yelewet’ewi sewi hat’i’atu beneziya bemilewit’uti layi bicha newi፡፡ alahi semi ‘awak’i newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 181
فَمَنۡ خَافَ مِن مُّوصٖ جَنَفًا أَوۡ إِثۡمٗا فَأَصۡلَحَ بَيۡنَهُمۡ فَلَآ إِثۡمَ عَلَيۡهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
ketenazazhimi bekuli (kewineti) mezenibelini weyimi (kesiso bemech’emeri) hat’i’atini yawek’ena bemekakelachewi yasitarek’e sewi be’irisu layi hat’i’ati yelebetimi፡፡ alahi bet’ami mehari azanyi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 182
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ
inanite yamenachihu hoyi ts’omi beneziya kenanite befiti beneberuti (hizibochi) layi inide tets’afe benanitemi layi tets’afe (tedeneba) litit’enek’ek’u yikejelalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 183
أَيَّامٗا مَّعۡدُودَٰتٖۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٖ فَعِدَّةٞ مِّنۡ أَيَّامٍ أُخَرَۚ وَعَلَى ٱلَّذِينَ يُطِيقُونَهُۥ فِدۡيَةٞ طَعَامُ مِسۡكِينٖۖ فَمَن تَطَوَّعَ خَيۡرٗا فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥۚ وَأَن تَصُومُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
yetek’ot’eruni k’enochi (ts’umu)፡፡ ke’inanitemi wiset’i beshitenya weyimi beguzo layi yehone sewi kelelochi k’enochi k’ut’irochini mets’omi alebeti፡፡ be’ineziyami ts’omini bemayichiluti layi beza dihani mabilati alebachewi፡፡ (bezani bemech’emeri) melikaminimi sira yefek’ede sewi irisu (fek’ido mech’emeru) lerisu belach’i newi፡፡ mets’omachihumi lenanite yebelet’e newi፤ yemitawik’u bitihonu (timerit’utalachihu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 184
شَهۡرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلۡقُرۡءَانُ هُدٗى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٖ مِّنَ ٱلۡهُدَىٰ وَٱلۡفُرۡقَانِۚ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهۡرَ فَلۡيَصُمۡهُۖ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٖ فَعِدَّةٞ مِّنۡ أَيَّامٍ أُخَرَۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلۡيُسۡرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلۡعُسۡرَ وَلِتُكۡمِلُواْ ٱلۡعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
(iniditits’omu yetets’afebachihu) ya berisu wisit’i lesewochi meri kek’ini menigedina (iwinetini kewisheti) kemileyumi gelach’ochi (anik’ets’ochi) sihoni k’uri’ani yeteweredebeti yeremedani weri newi፡፡ ke’inanitemi weruni yagenye sewi yits’umewi፡፡ beshitenya weyimi beguzo layi yehonemi sewi kelelochi k’enochi k’ut’irochini (beliku) mets’omi alebeti፡፡ alahi be’inanite geruni (negeri) yishali፡፡ be’inanitemi chigiruni ayishami፡፡ k’ut’irochinimi litimolu alahinimi k’inuni menigedi silemerachihu takebirutina tameseginuti zenidi (yihini denegeginilachihu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 185
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌۖ أُجِيبُ دَعۡوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِۖ فَلۡيَسۡتَجِيبُواْ لِي وَلۡيُؤۡمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمۡ يَرۡشُدُونَ
barochemi ke’ine bet’eyek’uhi gize (inidihi belachewi)፡- ine k’iribi nenyi፡፡ yelemanyini ts’eloti belemenenyi gize ik’ebelewalehu፡፡ silezihi lene yitazezu፤ benemi yimenu፤ inesu limeru yikejelalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 186
أُحِلَّ لَكُمۡ لَيۡلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمۡۚ هُنَّ لِبَاسٞ لَّكُمۡ وَأَنتُمۡ لِبَاسٞ لَّهُنَّۗ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَخۡتَانُونَ أَنفُسَكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡ وَعَفَا عَنكُمۡۖ فَٱلۡـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبۡتَغُواْ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمۡۚ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلۡخَيۡطُ ٱلۡأَبۡيَضُ مِنَ ٱلۡخَيۡطِ ٱلۡأَسۡوَدِ مِنَ ٱلۡفَجۡرِۖ ثُمَّ أَتِمُّواْ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيۡلِۚ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمۡ عَٰكِفُونَ فِي ٱلۡمَسَٰجِدِۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقۡرَبُوهَاۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ
bets’omi leliti wede setochachihu mediresi lenanite tefek’edelachihu፡፡ inerisu lenanite libisochi nachewi፤ inanitemi lenerisu libisochi nachihu፡፡ alahi inanite nefisochachihuni yemitibedilu mehonachihuni ‘awek’e፡፡ be’inanitemi layi temeleselachihu፡፡ ke’inanitemi yik’irita aderege፡፡ ahuni tegenanyuwachewi፡፡ alahimi lenanite yets’afelachihuni negeri (lijini) feligu፡፡ kegohi yehonewi nech’u kirimi ket’ik’uru kiri (keleliti ch’elema) le’inanite isikemigelits’ilachihu diresi bilu፤ t’et’umi፡፡ keziyami ts’omini isike lelitu diresi mulu፡፡ inanitemi bemesigidochi tek’emach’ochi sitihonu atigenanyuwachewi፡፡ yihichi ye’alahi higigati natina (lemetelalefi) atik’irebwati፡፡ inidezihu alahi anik’ets’ochuni lesewochi yabirarali፡፡ inerisu (yetekelekelutini) lit’enek’ek’u yikejelalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 187
وَلَا تَأۡكُلُوٓاْ أَمۡوَٰلَكُم بَيۡنَكُم بِٱلۡبَٰطِلِ وَتُدۡلُواْ بِهَآ إِلَى ٱلۡحُكَّامِ لِتَأۡكُلُواْ فَرِيقٗا مِّنۡ أَمۡوَٰلِ ٱلنَّاسِ بِٱلۡإِثۡمِ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
genizebochachihunimi bemekakelachihu bekenitu (yale agibabi) atibilu፡፡ inanitemi yemitawik’u sitihonu kesewochi genizebochi kefilini behat’i’ati tibelu zenidi wede danyochi atit’alwati፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 188
۞يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡأَهِلَّةِۖ قُلۡ هِيَ مَوَٰقِيتُ لِلنَّاسِ وَٱلۡحَجِّۗ وَلَيۡسَ ٱلۡبِرُّ بِأَن تَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِن ظُهُورِهَا وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنِ ٱتَّقَىٰۗ وَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِنۡ أَبۡوَٰبِهَاۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ
(muhamedi hoyi!) kelega ch’erek’awochi (melewawet’i) yit’eyek’uhali፡፡ inerisu lesewochi t’ik’imi lehajimi (mawek’iya) gizeyatochi (milikitochi) nachewi belachewi፡፡ melikami sirami betochini kejeribawochachewi bememit’atachihu ayidelemi፡፡ gini yemelikami sira balebeti yetet’enek’ek’e sewi newi፡፡ betochinimi kedejafochachewi bekuli gibu፤ alahinimi firu litidinu yikejelalina (belachewi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 189
وَقَٰتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَكُمۡ وَلَا تَعۡتَدُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِينَ
ineziyanimi yemigadeluwachihuni (kehadiwochi) be’alahi menigedi tegadelu፡፡ weseninimi atilefu፤ alahi weseni alafiwoni ayiwedimina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 190
وَٱقۡتُلُوهُمۡ حَيۡثُ ثَقِفۡتُمُوهُمۡ وَأَخۡرِجُوهُم مِّنۡ حَيۡثُ أَخۡرَجُوكُمۡۚ وَٱلۡفِتۡنَةُ أَشَدُّ مِنَ ٱلۡقَتۡلِۚ وَلَا تُقَٰتِلُوهُمۡ عِندَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ حَتَّىٰ يُقَٰتِلُوكُمۡ فِيهِۖ فَإِن قَٰتَلُوكُمۡ فَٱقۡتُلُوهُمۡۗ كَذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ
bagenyachihwachewimi sifira hulu gideluwachewi፡፡ ke’awet’wachihumi sifira awit’wachewi፡፡ mekerami kemegideli yibelit’i yeberetachi nati፡፡ betekeberewi mesigidimi zenidi berisu wisit’i isikemigadeluwachihu diresi atigadeluwachewi፡፡ bigadeluwachihumi gideluwachewi፤ yekehadiwochi k’it’ati inidezihi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 191
فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
bikelekelumi alahi mehari azanyi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 192
وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَةٞ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّهِۖ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَلَا عُدۡوَٰنَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّـٰلِمِينَ
huketi isikemayigenyina hayimanoti le’alahi bicha isikemihoni diresi tegadeluwachewi፡፡ bikelekilumi wesenini malefi፤ bebedayochi layi iniji yelemi (weseni atilefubachewi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 193
ٱلشَّهۡرُ ٱلۡحَرَامُ بِٱلشَّهۡرِ ٱلۡحَرَامِ وَٱلۡحُرُمَٰتُ قِصَاصٞۚ فَمَنِ ٱعۡتَدَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَٱعۡتَدُواْ عَلَيۡهِ بِمِثۡلِ مَا ٱعۡتَدَىٰ عَلَيۡكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلۡمُتَّقِينَ
yetekeberewi weri betekeberewi weri anits’ari newi፡፡ kibirochimi hulu temesasayochi nachewi፡፡ be’inanitemi layi (betekeberewi weri) weseni yalefebachihuni sewi benanite layi weseni balefewi bit’e berisu layi weseni ilefubeti፡፡ alahinimi firu alahi kemiferuti gari mehonunimi ‘iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 194
وَأَنفِقُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا تُلۡقُواْ بِأَيۡدِيكُمۡ إِلَى ٱلتَّهۡلُكَةِ وَأَحۡسِنُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
be’alahimi menigedi legisu፡፡ be’ijochachihumi (nefisochachihuni) wede t’ifati atit’alu፡፡ bego siranimi siru፤ alahi bego seriwochini yiwedalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 195
وَأَتِمُّواْ ٱلۡحَجَّ وَٱلۡعُمۡرَةَ لِلَّهِۚ فَإِنۡ أُحۡصِرۡتُمۡ فَمَا ٱسۡتَيۡسَرَ مِنَ ٱلۡهَدۡيِۖ وَلَا تَحۡلِقُواْ رُءُوسَكُمۡ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ ٱلۡهَدۡيُ مَحِلَّهُۥۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوۡ بِهِۦٓ أَذٗى مِّن رَّأۡسِهِۦ فَفِدۡيَةٞ مِّن صِيَامٍ أَوۡ صَدَقَةٍ أَوۡ نُسُكٖۚ فَإِذَآ أَمِنتُمۡ فَمَن تَمَتَّعَ بِٱلۡعُمۡرَةِ إِلَى ٱلۡحَجِّ فَمَا ٱسۡتَيۡسَرَ مِنَ ٱلۡهَدۡيِۚ فَمَن لَّمۡ يَجِدۡ فَصِيَامُ ثَلَٰثَةِ أَيَّامٖ فِي ٱلۡحَجِّ وَسَبۡعَةٍ إِذَا رَجَعۡتُمۡۗ تِلۡكَ عَشَرَةٞ كَامِلَةٞۗ ذَٰلِكَ لِمَن لَّمۡ يَكُنۡ أَهۡلُهُۥ حَاضِرِي ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ
hajinina ‘umiranimi le’alahi mulu፡፡ bititagedumi kehadiyi (kemesiwa’iti) yetegerawini (mesewati) alebachihu፡፡ hadiyumi isifirawi isikemiderisi diresi rasochachihuni atilach’u፡፡ kenanitemi wisit’i beshitenya weyimi berasu huketi yalebeti yehone sewi (bilach’i) kets’omi weyimi kemits’iwati weyimi kemesiwa‘iti beza alebeti፡፡ ts’et’itami bagenyachihu gize isike haji be‘umira yetet’ak’eme sewi kehadiyi yetegerawini (mesewati) alebeti፡፡ yalagenyemi sewi sositini k’enochi behaji werati፤ sebatimi betemelesachihu gize mets’omi alebeti፡፡ yihichi mulu ‘asiri (k’enati) nati፡፡ yihimi (higi) betesebochu kek’idusu mesigidi ak’irabiya lalihonu newi፡፡ alahinimi firu፤ alahimi k’it’ate biritu mehonuni iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 196
ٱلۡحَجُّ أَشۡهُرٞ مَّعۡلُومَٰتٞۚ فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ ٱلۡحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي ٱلۡحَجِّۗ وَمَا تَفۡعَلُواْ مِنۡ خَيۡرٖ يَعۡلَمۡهُ ٱللَّهُۗ وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَيۡرَ ٱلزَّادِ ٱلتَّقۡوَىٰۖ وَٱتَّقُونِ يَـٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ
haji (gizeyatu) yetawek’u werochi nachewi፡፡ be’inerisumi wisit’i hajini (inidisera) nefisuni yasigedede sewi behaji wisit’i setini megenanyeti mamets’imi kirikirimi yelemi፡፡ kebegomi sira yemitiserutini hulu alahi yawik’ewali፡፡ tesenek’umi፤ kesinik’imi hulu belach’u t’inik’ak’e (alahini mefirati) newi፡፡ ye’a’imirowochimi balebetochi hoyi! firunyi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 197
لَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَن تَبۡتَغُواْ فَضۡلٗا مِّن رَّبِّكُمۡۚ فَإِذَآ أَفَضۡتُم مِّنۡ عَرَفَٰتٖ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ عِندَ ٱلۡمَشۡعَرِ ٱلۡحَرَامِۖ وَٱذۡكُرُوهُ كَمَا هَدَىٰكُمۡ وَإِن كُنتُم مِّن قَبۡلِهِۦ لَمِنَ ٱلضَّآلِّينَ
(behaji gize benigidi sira) kegetachihu tirifini bemefelegachihu benanite layi hat’i’ati yelebachihumi፡፡ ke‘arefatimi begorefachihu gize meshe‘areliharami zenidi alahini awisu፡፡ (lehaji) silemerachihumi awisuti፡፡ kememiratu befitimi be’irigit’i ketesasachochi neberachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 198
ثُمَّ أَفِيضُواْ مِنۡ حَيۡثُ أَفَاضَ ٱلنَّاسُ وَٱسۡتَغۡفِرُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
keziyami (k’ureyishochi hoyi!) sewochu kegorefubeti sifira gurefu፤ (temelesu)፡፡ alahinimi mihiretini leminu፤ alahi ijigi mehari azanyi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 199
فَإِذَا قَضَيۡتُم مَّنَٰسِكَكُمۡ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَذِكۡرِكُمۡ ءَابَآءَكُمۡ أَوۡ أَشَدَّ ذِكۡرٗاۗ فَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِي ٱلدُّنۡيَا وَمَا لَهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنۡ خَلَٰقٖ
yehaji sirawochachihunimi befets’emachihu gize abatochachihuni inidemitawesu weyimi yibelit’i yeberetani mawisati alahini awisu፡፡ kesewochimi wisit’i፡- «getachini hoyi! bemidire‘alemi melikami ‘idilini sit’eni» yemili sewi ale፡፡ lerisumi bemech’ereshayitu ageri ke‘idili minimi yelewimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 200
وَمِنۡهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗ وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِ حَسَنَةٗ وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ
ke’inerisumi wisit’i፡- «getachini hoyi! bemidire ‘alemi degini negeri (ts’egani) bemech’ereshayitumi ageri degini negeri (genetini) sit’eni፤ ye’isatinimi k’it’ati t’ebik’eni» yemilu sewochi alilu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 201
أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ نَصِيبٞ مِّمَّا كَسَبُواْۚ وَٱللَّهُ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ
ineziyakeseruti bego sira lenerisu idili alachewi፡፡ alahimi mirimerawi fet’ani newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 202
۞وَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ فِيٓ أَيَّامٖ مَّعۡدُودَٰتٖۚ فَمَن تَعَجَّلَ فِي يَوۡمَيۡنِ فَلَآ إِثۡمَ عَلَيۡهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلَآ إِثۡمَ عَلَيۡهِۖ لِمَنِ ٱتَّقَىٰۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُمۡ إِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ
betek’ot’eru k’enochimi wisit’i (bemina t’et’erochini sitiwerewiru) alahini awisu፡፡ behuleti k’enochimi wisit’i (bemehedi) yetechakole sewi berisu layi hat’i’ati yelebetimi፡፡ yek’oyemi sewi berisu layi hat’i’ati yelebetimi፡፡ (yihimi) alahini lefera sewi newi፡፡ alahinimi firu፡፡ inanite wederisu yemitisebesebu mehonachihunimi ‘iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 203
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُعۡجِبُكَ قَوۡلُهُۥ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَيُشۡهِدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا فِي قَلۡبِهِۦ وَهُوَ أَلَدُّ ٱلۡخِصَامِ
kesewochimi wisit’i irisu kirikire biritu sihoni bek’iribitu hiyiweti nigigiru yemidenik’ihina belibu wisit’i balewi negeri layi alahini yemiyasimesekiri sewi alile፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 204
وَإِذَا تَوَلَّىٰ سَعَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيُفۡسِدَ فِيهَا وَيُهۡلِكَ ٱلۡحَرۡثَ وَٱلنَّسۡلَۚ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلۡفَسَادَ
(kanite) bezoremi gize bemidiri layi bewisit’wa liyabelashina azimeranina inisisawochini liyat’efa yirot’ali፡፡ alahimi mabelashetini ayiwedimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 205
وَإِذَا قِيلَ لَهُ ٱتَّقِ ٱللَّهَ أَخَذَتۡهُ ٱلۡعِزَّةُ بِٱلۡإِثۡمِۚ فَحَسۡبُهُۥ جَهَنَّمُۖ وَلَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ
le’irisu «alahini fira» betebalemi gize፤ ti‘ibitu behat’i’ati (sira) layi tigefefawalechi፡፡ gehanemimi bek’iwi nati፤ (iriswami) be’irigit’i yekefachi minit’afi nati፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 206
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡرِي نَفۡسَهُ ٱبۡتِغَآءَ مَرۡضَاتِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ رَءُوفُۢ بِٱلۡعِبَادِ
kesewochimi wisit’i ye’alahini wideta lemefelegi nefisuni yemishet’i sewi alile፡፡ alahimi lebarochu bet’ami rihiruhi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 207
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱدۡخُلُواْ فِي ٱلسِّلۡمِ كَآفَّةٗ وَلَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِۚ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ
inanite yamenachihu hoyi! hulachihumi bemetazezi wisit’i gibu፡፡ yeseyit’aninimi irimijawochi atiketelu፤ irisu le’inanite gilits’i t’elati newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 208
فَإِن زَلَلۡتُم مِّنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡكُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ فَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
gilits’i masirejawochimi kemet’ulachihu behwala bitizenebelu alahi ashenafi t’ibebenya mehonuni iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 209
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن يَأۡتِيَهُمُ ٱللَّهُ فِي ظُلَلٖ مِّنَ ٱلۡغَمَامِ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ وَقُضِيَ ٱلۡأَمۡرُۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ
alahi (k’it’atu)na mela’ikitu kedemena behonu t’ilawochi wisit’i limet’uwachewi iniji ayit’ebabek’umi፡፡ negerumi tefets’eme፤ negerochimi hulu wede alahi yimelesalu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 210
سَلۡ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ كَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُم مِّنۡ ءَايَةِۭ بَيِّنَةٖۗ وَمَن يُبَدِّلۡ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ
ye’isira’elini lijochi kegilits’i te‘amiri sinitini ideset’enachewi t’eyik’achewi፡፡ ye’alahinimi ts’ega kemet’achileti behwala yemilewit’i sewi alahi k’it’ate biritu newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 211
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَيَسۡخَرُونَ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۘ وَٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ فَوۡقَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ وَٱللَّهُ يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيۡرِ حِسَابٖ
le’ineziya lekaduti ke’ineziya kamenuti yemisalek’u sihonu k’iribitu hiyiweti teshelemechilachiwi፡፡ ineziyami yetet’enek’ek’uti betinisa’e k’eni kebelayachewi nachewi፡፡ alahimi lemishawi sewi yale gimiti yiset’ali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 212
كَانَ ٱلنَّاسُ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ فَبَعَثَ ٱللَّهُ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ لِيَحۡكُمَ بَيۡنَ ٱلنَّاسِ فِيمَا ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِۚ وَمَا ٱخۡتَلَفَ فِيهِ إِلَّا ٱلَّذِينَ أُوتُوهُ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ بَغۡيَۢا بَيۡنَهُمۡۖ فَهَدَى ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لِمَا ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ مِنَ ٱلۡحَقِّ بِإِذۡنِهِۦۗ وَٱللَّهُ يَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٍ
sewochu hulu anidi hizibi neberu፤ (teleyayu)፡፡ alahimi nebiyatini abisariwochina asiferariwochi adirigo lake፡፡ ke’inerisumi gari mets’ahifitini besewochu mekakeli beziya berisu beteleyayubeti negeri yiferidi zenidi be’iwineti awerede፡፡ be’irisumi (behayimanoti) gilits’i asirejiwochi kemet’ulachewi behwala bemekakelachewi lehonewi mik’enyineti ineziyawi yeteset’uti iniji aliteleyayubetimi፡፡ alahimi ineziyani yamenutini sewochi le’iziya ke’iwineti berisu leteleyayubeti befik’adu merachewi፡፡ alahimi yemishawini sewi wede k’et’itenyawi menigedi yimerali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 213
أَمۡ حَسِبۡتُمۡ أَن تَدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ وَلَمَّا يَأۡتِكُم مَّثَلُ ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلِكُمۖ مَّسَّتۡهُمُ ٱلۡبَأۡسَآءُ وَٱلضَّرَّآءُ وَزُلۡزِلُواْ حَتَّىٰ يَقُولَ ٱلرَّسُولُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ مَتَىٰ نَصۡرُ ٱللَّهِۗ أَلَآ إِنَّ نَصۡرَ ٱللَّهِ قَرِيبٞ
be’iwinetu ye’ineziya kebefitachihu yalefuti (mi’iminani mekera) bit’e sayimet’achihu genetini litigebu tasibalachihuni? melikitenyawina ineziya kerisu gari yamenuti «ye’alahi iridata meche newi?» isikemilu diresi mekerana gudati nekachachewi፤ teribedebedumi፡፡ nik’u! ye’alahi iridata be’irigit’i k’iribi newi (tebalumi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 214
يَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَۖ قُلۡ مَآ أَنفَقۡتُم مِّنۡ خَيۡرٖ فَلِلۡوَٰلِدَيۡنِ وَٱلۡأَقۡرَبِينَ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَٱبۡنِ ٱلسَّبِيلِۗ وَمَا تَفۡعَلُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِهِۦ عَلِيمٞ
minini (lemanimi) inidemilegisu yit’eyik’uhali፡፡ kemelikami negeri yemitilegisuti፤ lewelajochina lek’iribi zemedochi፣ leyetimochimi፣ ledihochimi፣ lemenigedenyochimi newi፡፡ kebego negerimi maninyawinimi bitiseru alahi irisuni ‘awak’i newi belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 215
كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِتَالُ وَهُوَ كُرۡهٞ لَّكُمۡۖ وَعَسَىٰٓ أَن تَكۡرَهُواْ شَيۡـٔٗا وَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۖ وَعَسَىٰٓ أَن تُحِبُّواْ شَيۡـٔٗا وَهُوَ شَرّٞ لَّكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
megadeli irisu le’inanite yetet’ela sihoni be’inanite layi tets’afe፡፡ anidachi negerini irisu lenanite yebelet’e sihoni yemitit’eluti mehonachihu teregaget’e፡፡ anidachinimi negeri irisu lenanite met’ifo sihoni yemitiweduti mehonachihu teregaget’e፡፡ alahimi (yemishalachihuni) yawik’ali gini inanite atawik’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 216
يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلشَّهۡرِ ٱلۡحَرَامِ قِتَالٖ فِيهِۖ قُلۡ قِتَالٞ فِيهِ كَبِيرٞۚ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَكُفۡرُۢ بِهِۦ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَإِخۡرَاجُ أَهۡلِهِۦ مِنۡهُ أَكۡبَرُ عِندَ ٱللَّهِۚ وَٱلۡفِتۡنَةُ أَكۡبَرُ مِنَ ٱلۡقَتۡلِۗ وَلَا يَزَالُونَ يُقَٰتِلُونَكُمۡ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمۡ عَن دِينِكُمۡ إِنِ ٱسۡتَطَٰعُواْۚ وَمَن يَرۡتَدِدۡ مِنكُمۡ عَن دِينِهِۦ فَيَمُتۡ وَهُوَ كَافِرٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَأُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ketekeberewi weri (kerejebi) berisu wisit’i kemegadeli yit’eyik’uhali፡፡ belachewi «berisu wisit’i megadeli talak’i (hat’i’ati) newi፡፡ gini ke’alahi menigedi (sewochini) mekelakeli፣ berisumi mekadi፣ ketekeberewimi mesigidi (magedi) balebetochunimi kerisu mawit’ati alahi zenidi yibelit’i talak’i (wenijeli) newi፡፡ fetenami (magarati) kemegideli yibelit’i kebadi newi፡፡ (kehadiwochi) bichilu kehayimanotachihu isikemimelisachihu diresi yemiwaguwachihu kemehoni ayibozinumi፡፡ ke’inanite wisit’imi kehayimanotu yemimelesina irisumi kehadi hono yemimoti sewi ineziya (bego) sirachewi bek’iribitumi bemech’ereshayitumi ageri tebelashechi፡፡ ineziya ye’isati gwadochi nachewi፡፡ inerisu beriswa wisit’i zewitariwochi nachewi፡፡»
Surah Al-Baqara, Verse 217
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ وَجَٰهَدُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أُوْلَـٰٓئِكَ يَرۡجُونَ رَحۡمَتَ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
ineziya yamenutina ineziyami (ke’agerachewi) yetesededuti be’alahimi menigedi layi yetegadeluti ineziya ye’alahini izineti yikejilalu፡፡ alahimi ijigi mehari azanyi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 218
۞يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡخَمۡرِ وَٱلۡمَيۡسِرِۖ قُلۡ فِيهِمَآ إِثۡمٞ كَبِيرٞ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثۡمُهُمَآ أَكۡبَرُ مِن نَّفۡعِهِمَاۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَۖ قُلِ ٱلۡعَفۡوَۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَتَفَكَّرُونَ
a’imironi kemik’awemi met’et’ina kek’umari yit’eyik’uhali፡፡ «behuletumi wisit’i talak’i hat’i’atina lesewochi t’ik’imochi alubachewi፡፡ gini hat’i’atachewi ket’ik’imachewi bet’ami tilik’i newi» belachewi፡፡ minini inidemimets’ewitumi (met’enuni) yit’eyik’uhali፡፡ «tirifini (mets’iwitu)» belachewi፡፡ inidezihu tasitenetinu zenidi alahi lenanite anik’ets’ochini yigelits’ilachihwali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 219
فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡيَتَٰمَىٰۖ قُلۡ إِصۡلَاحٞ لَّهُمۡ خَيۡرٞۖ وَإِن تُخَالِطُوهُمۡ فَإِخۡوَٰنُكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ ٱلۡمُفۡسِدَ مِنَ ٱلۡمُصۡلِحِۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَعۡنَتَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ
bek’iribitu ‘alemina bemech’ereshayitu tasitenetinu zenidi (yigelets’ilachihwali)፡፡ keyetimochimi yit’eyik’uhali፡፡ «le’inerisu (genizebachewini bemarabati) masameri belach’i newi፡፡ bitik’elak’elwachewimi wenidimochachihu nachewi፡፡ alahimi yemiyat’efawini kemiyabejewi (leyito) yawik’ali፡፡ alahimi besha noro basichegerachihu neberi፤ alahi ashenafi t’ibebenya newina» belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 220
وَلَا تَنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكَٰتِ حَتَّىٰ يُؤۡمِنَّۚ وَلَأَمَةٞ مُّؤۡمِنَةٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكَةٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَتۡكُمۡۗ وَلَا تُنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤۡمِنُواْۚ وَلَعَبۡدٞ مُّؤۡمِنٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَكُمۡۗ أُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلنَّارِۖ وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱلۡجَنَّةِ وَٱلۡمَغۡفِرَةِ بِإِذۡنِهِۦۖ وَيُبَيِّنُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ
(be’alahi) agari yehonu setochi isikemiyaminu diresi atagibuwachewi፡፡ ke’agariyitu minimi bitidenik’achihumi inikwa yamenechiwi bariya be’irigit’i belach’i nati፡፡ le’agariwochumi isikemiyaminu diresi atidarulachewi፡፡ ke’agariwi (geta) minimi bidenik’achihu mi’iminu bariya belach’i newi፡፡ ineziya (agariwochi) wede isati yit’aralu፡፡ alahimi befek’adu wede genetina wede mihireti yit’erali፡፡ higigatunimi lesewochi yigelits’ali inerisu ligesets’u yikejelalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 221
وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡمَحِيضِۖ قُلۡ هُوَ أَذٗى فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ وَلَا تَقۡرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطۡهُرۡنَۖ فَإِذَا تَطَهَّرۡنَ فَأۡتُوهُنَّ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَكُمُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّـٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلۡمُتَطَهِّرِينَ
keweri abebami yit’eyik’uhali፡፡ irisu asit’eyafi newi፡፡ setochinimi beweri abeba gize rak’wachewi፡፡ nits’uhi isikemihonumi diresi atik’irebuwachewi፡፡ nits’uhi behonumi gize alahi kazezachihu sifira tegenanyuwachewi፡፡ alahi (kehat’i’ati) temelashochini yiwedali፤ tet’irariwochinimi yiwedali belachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 222
نِسَآؤُكُمۡ حَرۡثٞ لَّكُمۡ فَأۡتُواْ حَرۡثَكُمۡ أَنَّىٰ شِئۡتُمۡۖ وَقَدِّمُواْ لِأَنفُسِكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُم مُّلَٰقُوهُۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
setochachihu lenanite irisha nachewi፡፡ irishachihunimi befelegachihuti huneta diresu፡፡ lenefisochachihumi (melikami sirani) asik’edimu፡፡ alahinimi firu፡፡ inanitemi tegenanyiwochu mehonachihuni ‘iwek’u፡፡ mi’imenaninimi (begeneti) abisiri፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 223
وَلَا تَجۡعَلُواْ ٱللَّهَ عُرۡضَةٗ لِّأَيۡمَٰنِكُمۡ أَن تَبَرُّواْ وَتَتَّقُواْ وَتُصۡلِحُواْ بَيۡنَ ٱلنَّاسِۚ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٞ
melikami inidatiseru፣ alahinimi inidatiferu፣ besewochimi mekakeli inidatasitarik’u alahini lemehalawochachihu girido atadirigu፡፡ alahimi semi awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 224
لَّا يُؤَاخِذُكُمُ ٱللَّهُ بِٱللَّغۡوِ فِيٓ أَيۡمَٰنِكُمۡ وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتۡ قُلُوبُكُمۡۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٞ
bemehalawochachihu bewidik’u (satasibu bemitimiluti) alahi ayizachihumi፡፡ gini libochachihu basebuti yiyizachihwali፡፡ alahimi bet’ami mehari tagashi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 225
لِّلَّذِينَ يُؤۡلُونَ مِن نِّسَآئِهِمۡ تَرَبُّصُ أَرۡبَعَةِ أَشۡهُرٖۖ فَإِن فَآءُو فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ
le’ineziya kesetochachewi (layik’eribu) lemimiluti aratini werochi met’ebek’i alebachewi፡፡ (kemehalachewi) bimelesumi alahi mehari azanyi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 226
وَإِنۡ عَزَمُواْ ٱلطَّلَٰقَ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ
mefitatinimi k’urit’i asabi biyaderigu (yifitu)፡፡ alahimi semi ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 227
وَٱلۡمُطَلَّقَٰتُ يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٖۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكۡتُمۡنَ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِيٓ أَرۡحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤۡمِنَّ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنۡ أَرَادُوٓاْ إِصۡلَٰحٗاۚ وَلَهُنَّ مِثۡلُ ٱلَّذِي عَلَيۡهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيۡهِنَّ دَرَجَةٞۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
yetefetu setochimi nefisochachewini (kemagibati) sositini k’uri’i yit’ebik’u፡፡ be’alahina bemech’ereshawimi k’eni yemiyaminu bihonu alahi bemahits’enochachewi wisit’i yefet’erewini lidebik’u lenerisu ayifek’edilachewimi፡፡ balochachewimi bezihi wisit’i irik’ini bifeligu bememalesachewi tegebiwochi nachewi፡፡ le’inerisumi (lesetochi) yeziya be’inerisu layi yalebachewi (gidaji) bit’e bemelikami anuwanuwari (bebalochachewi layi mebiti) alachewi፡፡ lewenidochimi (t’at’achewini silemishekemu) be’inesu layi bilich’a alachewi፡፡ alahimi ashenafi t’ibebenya newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 228
ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰنٖۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُواْ مِمَّآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ شَيۡـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَا فِيمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ
fichi huleti gize newi፤ (kezihi behwala) bemelikami meyazi weyimi bebego akwahwani masenabeti newi፡፡ ye’alahinimi higigati alemet’ebek’achewini kalawek’u besitek’eri keset’achihachewi negeri mininimi litiwesidu le’inanite (lebalochi) ayifek’edilachihumi፡፡ ye’alahinimi higigati alemet’ebek’achewini bitawik’u be’irisu (nefiswani) betebezhechibeti negeri behuletumi layi hat’i’ati yelemi፡፡ yihichi ye’alahi higigati nati፤ atitelalefwatimi፡፡ ye’alahinimi higigati yemitelalefu ineziya inerisu bedayochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 229
فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَيۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ
(sositenya) bifetatimi kezihi behwala lelani bali isikemitageba diresi lerisu atifek’ediletimi፡፡ (huletenyawi bali) bifetatimi ye’alahini higigati met’ebek’achewini biyawik’u bememalesachewi behuletumi layi hat’i’ati yelebachewimi፡፡ yihichimi ye’alahi higigati nati lemiyawik’u hizibochi yabiraratali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 230
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖۚ وَلَا تُمۡسِكُوهُنَّ ضِرَارٗا لِّتَعۡتَدُواْۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ وَلَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗاۚ وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَمَآ أَنزَلَ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡحِكۡمَةِ يَعِظُكُم بِهِۦۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ
setochini befetachihuna (ye‘ida) gizeyachewini bederesu gize bemelikami yazuwachewi፤ (temaleswachewi) weyimi bemelikami huneta asenabituwachewi፡፡ lemegudatimi weseni talifabachewi zenidi atiyazuwachewi፤ yihininimi yemisera sewi nefisuni be’irigit’i bedele፡፡ ye’alahinimi anik’ets’ochi malagech’a adirigachihu atiyazu፡፡ ye’alahinimi ts’ega benanite layi yaderegewini kemets’ihafina ket’ibebimi berisu yemigesits’achihu sihoni benanite layi yaweredewini asitawisu፡፡ alahinimi firu፤ alahimi negeruni hulu ‘awak’i mehonuni ‘iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 231
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحۡنَ أَزۡوَٰجَهُنَّ إِذَا تَرَٰضَوۡاْ بَيۡنَهُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ مِنكُمۡ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۗ ذَٰلِكُمۡ أَزۡكَىٰ لَكُمۡ وَأَطۡهَرُۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ
setochinimi befetachihuna gizeyachewini bederesu gize bemekakelachewi behigi betewadedu gize balochachewini kemagibati atasitegwagulwachewi፡፡ yihi (mekelikeli) ke’inanite be’alahina bemech’ereshawi k’eni yemiyamini sewi berisu yigesets’ibetali፡፡ yihi hunetachihu le’inanite belach’i newi፤ (kemet’erit’eri) at’irimi newi፡፡ alahimi yawik’ali፤ inanite gini atawik’umi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 232
۞وَٱلۡوَٰلِدَٰتُ يُرۡضِعۡنَ أَوۡلَٰدَهُنَّ حَوۡلَيۡنِ كَامِلَيۡنِۖ لِمَنۡ أَرَادَ أَن يُتِمَّ ٱلرَّضَاعَةَۚ وَعَلَى ٱلۡمَوۡلُودِ لَهُۥ رِزۡقُهُنَّ وَكِسۡوَتُهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ لَا تُكَلَّفُ نَفۡسٌ إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَا تُضَآرَّ وَٰلِدَةُۢ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوۡلُودٞ لَّهُۥ بِوَلَدِهِۦۚ وَعَلَى ٱلۡوَارِثِ مِثۡلُ ذَٰلِكَۗ فَإِنۡ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٖ مِّنۡهُمَا وَتَشَاوُرٖ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَاۗ وَإِنۡ أَرَدتُّمۡ أَن تَسۡتَرۡضِعُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُمۡ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا سَلَّمۡتُم مَّآ ءَاتَيۡتُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ
inatochimi lijochachewini mulu yehonuni huleti ‘ametati yat’ibu፡፡ (yihimi) mat’ibatini memulati lesha sewi newi፡፡ le’irisumi beteweledeleti (abati) layi migibachewina libisachewi bechilotawi liki alebeti፡፡ nefisi chilotawani iniji atigededimi፡፡ welajiti (inati) belijiwa mikiniyati lerisu yeteweledeletimi (abati) beliju mikiniyati ayigodadu፡፡ bewerashimi layi inidezihu bit’e alebeti፡፡ (welajochu) kehuletumi behone mewadedina memekakeri (lijuni ket’uti) menet’elini bifeligu behuletumi layi hat’i’ati yelebachewimi፡፡ lijochachihunimi lelelochi at’ibiwochi masit’ebatini bitifeligu litiset’u yeshachihutini bemelikami huneta beset’achihu gize (bemasit’ebatachihu) be’inanite layi hat’i’ati yelebachihumi፡፡ alahinimi firu፤ alahimi yemitiserutini hulu temelikachi mehonuni ‘iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 233
وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَيَذَرُونَ أَزۡوَٰجٗا يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرٖ وَعَشۡرٗاۖ فَإِذَا بَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا فَعَلۡنَ فِيٓ أَنفُسِهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ
ineziyami kenanite wisit’i yemimotuna misitochini yemitewu (misitochachewi) benefisochachewi arati werochi ke‘asiri (k’enati kegabicha) yitagesu፡፡ gizeyachewinimi bech’eresu gize benefisochachewi betawek’e higi beseruti negeri be’inanite layi hat’i’ati yelebachihumi፡፡ alahimi bemitiseruti hulu wisit’i ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 234
وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا عَرَّضۡتُم بِهِۦ مِنۡ خِطۡبَةِ ٱلنِّسَآءِ أَوۡ أَكۡنَنتُمۡ فِيٓ أَنفُسِكُمۡۚ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمۡ سَتَذۡكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِن لَّا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّآ أَن تَقُولُواْ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗاۚ وَلَا تَعۡزِمُواْ عُقۡدَةَ ٱلنِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ ٱلۡكِتَٰبُ أَجَلَهُۥۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِيٓ أَنفُسِكُمۡ فَٱحۡذَرُوهُۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٞ
setochinimi kemach’eti berisu bashemorachihubeti weyimi benefisochachihu wisit’i (lemagibati) bedebek’achihuti benanite layi hat’i’ati yelebachihumi፡፡ alahi inanite be’irigit’i yemitasitawiswachewi mehonachihuni ‘awek’e፡፡ (silezihi mashemorinina masebini fek’edelachihu፡፡) gini behigi yetawek’eni nigigiri yemitinegageru kalihonachihu besitek’eri፤ misit’irini (gabichani) atik’at’eruwachewi፡፡ yetets’afewimi (‘idahi) gizewini isikemiderisi diresi gabichani lemewawali k’urit’i hasabi atadirigu፡፡ alahimi benefisochachihu yalewini negeri yemiyawik’i mehonuni ‘iwek’u፤ tet’enik’ek’utimi፡፡ alahimi mehari tagashi mehonuni ‘iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 235
لَّا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِن طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ مَا لَمۡ تَمَسُّوهُنَّ أَوۡ تَفۡرِضُواْ لَهُنَّ فَرِيضَةٗۚ وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى ٱلۡمُوسِعِ قَدَرُهُۥ وَعَلَى ٱلۡمُقۡتِرِ قَدَرُهُۥ مَتَٰعَۢا بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُحۡسِنِينَ
setochini satinekwachewi (satigenanyu)፤ weyimi lenesu mehirini satiwesinulachewi bitifetwachewi benanite layi hat’i’ati yelebachihumi፡፡ (daregoti bemesit’eti mefitati tichilalachihu፡፡) t’ik’emwachewimi፡፡ behabitami layi chilotawi bedihami layi chilotawi (ak’imu yemifek’idewini mesit’eti) alebeti፡፡ melikami yehoneni met’ik’emi bebego seriwochi layi yeteregaget’eni፤ (t’ik’emwachewi)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 236
وَإِن طَلَّقۡتُمُوهُنَّ مِن قَبۡلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ وَقَدۡ فَرَضۡتُمۡ لَهُنَّ فَرِيضَةٗ فَنِصۡفُ مَا فَرَضۡتُمۡ إِلَّآ أَن يَعۡفُونَ أَوۡ يَعۡفُوَاْ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ عُقۡدَةُ ٱلنِّكَاحِۚ وَأَن تَعۡفُوٓاْ أَقۡرَبُ لِلتَّقۡوَىٰۚ وَلَا تَنسَوُاْ ٱلۡفَضۡلَ بَيۡنَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ
le’inerisumi mewesenini be’irigit’i yewesenachihulachewi sitihonu satinekwachewi befiti bitefetwachewi kalimaruwachihu weyimi ya yegabichawi wili be’iju yehonewi (baliyewi) kalimare besitek’eri yewesenachihuti gimashu alachewi፡፡ mihiretimi madiregachihu wede alahi firacha bet’ami yek’erebe newi፡፡ bemekakelachihumi chirotani atirisu፤ alahi yemitiserutini hulu temelikachi newina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 237
حَٰفِظُواْ عَلَى ٱلصَّلَوَٰتِ وَٱلصَّلَوٰةِ ٱلۡوُسۡطَىٰ وَقُومُواْ لِلَّهِ قَٰنِتِينَ
besolatochi (beteleyi) bemekakelenyayitumi solati layi tet’ebabek’u፡፡ tazazhochi honachihumi le’alahi k’umu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 238
فَإِنۡ خِفۡتُمۡ فَرِجَالًا أَوۡ رُكۡبَانٗاۖ فَإِذَآ أَمِنتُمۡ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمۡ تَكُونُواْ تَعۡلَمُونَ
bitiferumi igirenyochi weyimi galabiwochi honachihu (sigedu)፡፡ ts’et’itenyochimi behonachihu gize tawik’uti yalineberachihutini inide asawek’achihu alahini awisu (sigedu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 239
وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَيَذَرُونَ أَزۡوَٰجٗا وَصِيَّةٗ لِّأَزۡوَٰجِهِم مَّتَٰعًا إِلَى ٱلۡحَوۡلِ غَيۡرَ إِخۡرَاجٖۚ فَإِنۡ خَرَجۡنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِي مَا فَعَلۡنَ فِيٓ أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعۡرُوفٖۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٞ
ineziya kenanite wisit’i yemimotu misitochinimi yemitewu፤ lemisitochachewi (kebetachewi) yemayiwet’u sihonu ‘ameti diresi met’ek’emini nuzazeni (yinazezu)፡፡ befek’adachewi biwet’umi behigi ketawek’ewi negeri benefisochachewi beseruti be’inanite (bemwachu zemedochi) layi hat’i’ati yelebachihumi alahimi ashenafi t’ibebenya newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 240
وَلِلۡمُطَلَّقَٰتِ مَتَٰعُۢ بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُتَّقِينَ
letefetu setochimi bechilota met’eni daregoti alachewi፡፡ alahini bemiferu layi tedenigigwali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 241
كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ
inidezihu alahi anik’ets’ochuni tawik’u zenidi lenanite yabiraralachihwali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 242
۞أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَهُمۡ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلۡمَوۡتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُواْ ثُمَّ أَحۡيَٰهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ
wede ineziya inerisu bizu shihi honewi motini lemefirati kehagerochachewi wede wet’uti sewochi ‘iwik’etihi alideresemini? alahimi lenerisu «mutu» alachewi፤ (motumi)፡፡ keziyami hiyawi aderegachewi፡፡ alahimi besewochi layi balechirota newi፤ gini abizanyawochu sewochi ayameseginumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 243
وَقَٰتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ
be’alahimi menigedi (hayimanoti) tegadelu፡፡ alahimi semi ‘awak’i mehonuni ‘iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 244
مَّن ذَا ٱلَّذِي يُقۡرِضُ ٱللَّهَ قَرۡضًا حَسَنٗا فَيُضَٰعِفَهُۥ لَهُۥٓ أَضۡعَافٗا كَثِيرَةٗۚ وَٱللَّهُ يَقۡبِضُ وَيَبۡصُۜطُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ
ya le’alahi melikami bidirini yemiyabedirina le’irisu (alahi) bizu it’ifochi adirigo yemiyanebabirileti manewi? alahimi yich’ebit’ali፤ yizeregalimi፤ wede irisumi timelesalachihu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 245
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلۡمَلَإِ مِنۢ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ مِنۢ بَعۡدِ مُوسَىٰٓ إِذۡ قَالُواْ لِنَبِيّٖ لَّهُمُ ٱبۡعَثۡ لَنَا مَلِكٗا نُّقَٰتِلۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۖ قَالَ هَلۡ عَسَيۡتُمۡ إِن كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِتَالُ أَلَّا تُقَٰتِلُواْۖ قَالُواْ وَمَا لَنَآ أَلَّا نُقَٰتِلَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَقَدۡ أُخۡرِجۡنَا مِن دِيَٰرِنَا وَأَبۡنَآئِنَاۖ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقِتَالُ تَوَلَّوۡاْ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنۡهُمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّـٰلِمِينَ
ke’isira’eli lijochi kemusa behwala wede neberuti ch’ifirochi lenebiyachewi (lesamu’eli)፡- «le’inya nigusini asinesalini be’alahi menigedi iniwagaleni፤» balu gize alayehimini? (alawek’ihimini?)፡-«mewagati bits’afibachihu atiwagumi yihonali» alachewi፡፡ «kehagerochachinina kelijochachini yetebarerini sinihoni be’alahi menigedi yemaniwaga le’inya mini aleni?» alu፡፡ be’inerisu layi mewagati betets’afebachewimi gize ke’inerisu t’ik’itochi sik’eru afegefegu፡፡ alahimi bedayochuni ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 246
وَقَالَ لَهُمۡ نَبِيُّهُمۡ إِنَّ ٱللَّهَ قَدۡ بَعَثَ لَكُمۡ طَالُوتَ مَلِكٗاۚ قَالُوٓاْ أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ ٱلۡمُلۡكُ عَلَيۡنَا وَنَحۡنُ أَحَقُّ بِٱلۡمُلۡكِ مِنۡهُ وَلَمۡ يُؤۡتَ سَعَةٗ مِّنَ ٱلۡمَالِۚ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصۡطَفَىٰهُ عَلَيۡكُمۡ وَزَادَهُۥ بَسۡطَةٗ فِي ٱلۡعِلۡمِ وَٱلۡجِسۡمِۖ وَٱللَّهُ يُؤۡتِي مُلۡكَهُۥ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ
nebiyachewimi le’inerisu፡- «alahi t’walutini (sa’olini) nigusi adirigo be’irigit’i lakelachihu» alachewi፡፡ (inerisumi)፡- «inya ke’irisu yilik’i benigisina tegebiwochi sinihoni kehabitimi sifatini yaliteset’e sihoni le’irisu benya layi inideti nigisina yinorewali?» alu፡፡ (nebiyachewimi)፡-«alahi be’inanite layi meret’ewi፡፡ be‘iwik’etina be’akalimi sifatini ch’emereleti፡፡ alahimi nigisinawini lemishawi sewi yiset’ali፡፡ alahimi chirotawi sefi ‘awak’i newi» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 247
وَقَالَ لَهُمۡ نَبِيُّهُمۡ إِنَّ ءَايَةَ مُلۡكِهِۦٓ أَن يَأۡتِيَكُمُ ٱلتَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَبَقِيَّةٞ مِّمَّا تَرَكَ ءَالُ مُوسَىٰ وَءَالُ هَٰرُونَ تَحۡمِلُهُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ
nebiyachewimi le’inerisu፡- «yenigisinawi milikiti kegetachihu yehone irigata yemusa betesebina yeharuni betesebi ketewitimi k’irisi bewisit’u yalebeti mela’ikiti yemishekemuti hono sat’inu limet’alachihu newi፡፡ amanyochi bitihonu bezihi le’inanite irigit’enya milikiti alile» alachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 248
فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِٱلۡجُنُودِ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ مُبۡتَلِيكُم بِنَهَرٖ فَمَن شَرِبَ مِنۡهُ فَلَيۡسَ مِنِّي وَمَن لَّمۡ يَطۡعَمۡهُ فَإِنَّهُۥ مِنِّيٓ إِلَّا مَنِ ٱغۡتَرَفَ غُرۡفَةَۢ بِيَدِهِۦۚ فَشَرِبُواْ مِنۡهُ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنۡهُمۡۚ فَلَمَّا جَاوَزَهُۥ هُوَ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ قَالُواْ لَا طَاقَةَ لَنَا ٱلۡيَوۡمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦۚ قَالَ ٱلَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَٰقُواْ ٱللَّهِ كَم مِّن فِئَةٖ قَلِيلَةٍ غَلَبَتۡ فِئَةٗ كَثِيرَةَۢ بِإِذۡنِ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ مَعَ ٱلصَّـٰبِرِينَ
t’walutimi beserawitu (tajibo) bewet’a gize፡- «alahi bewenizi (wiha) fetanyachihu newi kerisumi yet’et’a sewi ke’ine ayidelemi፡፡ yalik’emesewimi sewi be’iju mezigenini yezegene sewi bicha sik’eri irisu kene newi» ale፡፡ ke’inerisumi t’ik’itochi sik’eru kerisu t’et’u፡፡ irisuna ineziyami ke’irisu gari yamenuti (wenizuni) balefuti gize፡- «jalotinina serawituni bemewagati lenya zare chilota yelenimi» aluti፡፡ ineziya inerisu alahini tegenanyiwochi mehonachewi yemiyaregagit’uti፡- «ket’ik’iti ch’ifira be’alahi fek’adi bizuni ch’ifira yashenefechi bizu nati፤ alahimi ketagashochi gari newi» alu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 249
وَلَمَّا بَرَزُواْ لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦ قَالُواْ رَبَّنَآ أَفۡرِغۡ عَلَيۡنَا صَبۡرٗا وَثَبِّتۡ أَقۡدَامَنَا وَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ
lejalotina leserawitu beteselefumi gize፡- «getachini hoyi! be’inya layi ti‘igisitini anibwabwa፤ ch’amawochachininimi adeladili፤ bekehadiyani hizibochimi layi iridani» alu፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 250
فَهَزَمُوهُم بِإِذۡنِ ٱللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُۥدُ جَالُوتَ وَءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلۡمُلۡكَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَعَلَّمَهُۥ مِمَّا يَشَآءُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّفَسَدَتِ ٱلۡأَرۡضُ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ ذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ
be’alahimi fek’adi dili metwachewi፡፡ dawidimi jalutini (dawiti goliyadini) gedele፡፡ nigisinanina t’ibebinimi (nebiyinetini) alahi set’ewi፡፡ kemishawimi negeri hulu asawek’ewi፡፡ alahimi sewochini kefilachewini bekefilu memelesu balinebere noro midiri betebelashechi neberi፤ gini alahi be‘alemati layi yechirota balebeti newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 251
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتۡلُوهَا عَلَيۡكَ بِٱلۡحَقِّۚ وَإِنَّكَ لَمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ
inezihi (anik’ets’ochi) bewineti be’anite layi yeminanebachewi sihonu ye’alahi anik’ets’ochi nachewi፤ anitemi be’irigit’i kemelikitenyochu nehi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 252
۞تِلۡكَ ٱلرُّسُلُ فَضَّلۡنَا بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۘ مِّنۡهُم مَّن كَلَّمَ ٱللَّهُۖ وَرَفَعَ بَعۡضَهُمۡ دَرَجَٰتٖۚ وَءَاتَيۡنَا عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدۡنَٰهُ بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِۗ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا ٱقۡتَتَلَ ٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِم مِّنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ وَلَٰكِنِ ٱخۡتَلَفُواْ فَمِنۡهُم مَّنۡ ءَامَنَ وَمِنۡهُم مَّن كَفَرَۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا ٱقۡتَتَلُواْ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ
inezihini melikitenyochi kefilachewini bekefilu layi abelet’ini፡፡ ke’inerisu wisit’i alahi yanegagerewi alile፡፡ kefilochachewinimi bederejawochi kefi aderege፡፡ yemeriyemini liji ‘isanimi gilits’i tamiratochini set’enewi፡፡ bek’idusu menifesimi aberetanewi፡፡ alahimi besha noro ineziya ke’inerisu (kemelikitenyochu) behwala yeneberuti gilits’i tamiratochi kemet’ulachewi behwala balitegadelu neberi፡፡ gini teleyayu፡፡ ke’inerisumi wisit’i yamene sewi alile፡፡ kenerisumi wisit’i yekade sewi alile፡፡ alahimi besha noro balitewagu (baliteleyayu) neberi፡፡ gini alahi yemishawini yiserali፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 253
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَنفِقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰكُم مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا بَيۡعٞ فِيهِ وَلَا خُلَّةٞ وَلَا شَفَٰعَةٞۗ وَٱلۡكَٰفِرُونَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ
inanite yamenachihu hoyi! berisu wisit’i shiyach’i (mebezheti)፣ wedajinetimi፣ milijami yelelebeti k’eni kememit’atu befiti keset’enachihu negeri legisu፡፡ kehadiwochimi bedayochu inerisu nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 254
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ
alahi ke’irisu bek’eri lela amilaki yelemi፡፡ hiyawi rasuni chayi newi፡፡ manigelajetimi inik’ilifimi atiyizewimi፡፡ besemayati wisit’ina bemidiri wisit’i yalewi hulu yerisu bicha newi፡፡ ya irisu zenidi befek’adu bihoni iniji yemiyamalidi manewi? (kefit’urochi) befitachewi yalewinina kehwalachewi yalewini hulu yawik’ali፡፡ beshawimi negeri iniji ke‘iwik’etu beminimi negeri ayakabibumi (ayawik’umi)፡፡ meniberu semayatinina midirini sefa፡፡ t’ibek’achewimi ayak’itewimi፡፡ irisumi yehulu belayi talak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 255
لَآ إِكۡرَاهَ فِي ٱلدِّينِۖ قَد تَّبَيَّنَ ٱلرُّشۡدُ مِنَ ٱلۡغَيِّۚ فَمَن يَكۡفُرۡ بِٱلطَّـٰغُوتِ وَيُؤۡمِنۢ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰ لَا ٱنفِصَامَ لَهَاۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
behayimanoti masigededi yelemi፡፡ k’inu menigedi ket’emamawi be’irigit’i tegelet’e፡፡ bet’a‘otimi yemikidina be’alahi yemiyamini sewi leriswa mebet’esi yelelatini t’enikara zelebeti be’irigit’i ch’ebet’e፡፡ alahimi semi ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 256
ٱللَّهُ وَلِيُّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُخۡرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَوۡلِيَآؤُهُمُ ٱلطَّـٰغُوتُ يُخۡرِجُونَهُم مِّنَ ٱلنُّورِ إِلَى ٱلظُّلُمَٰتِۗ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
alahi ye’ineziya yamenuti sewochi redati newi፡፡ kech’elemawochi wede birihani yawet’achewali፡፡ ineziyami yekaduti redatochachewi t’a‘otati nachewi፡፡ kebirihani wede ch’elemawochi yawet’wachewali፡፡ ineziya ye’isati gwadochi nachewi፤ inerisu bewisit’wa zewitariwochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 257
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِي حَآجَّ إِبۡرَٰهِـۧمَ فِي رَبِّهِۦٓ أَنۡ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلۡمُلۡكَ إِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ رَبِّيَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا۠ أُحۡيِۦ وَأُمِيتُۖ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَأۡتِي بِٱلشَّمۡسِ مِنَ ٱلۡمَشۡرِقِ فَأۡتِ بِهَا مِنَ ٱلۡمَغۡرِبِ فَبُهِتَ ٱلَّذِي كَفَرَۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ
wedeziya alahi nigisinani sileset’ewi ibirahimini begetawi negeri wede tekerakerewi sewi alayehimini ibirahimi «getaye ya hiyawi yemiyaderigina yemigedili newi» bale gize «ine hiyawi aderigalehu igedilalehumi» ale፡፡ ibirahimi፡- «alahi ts’ehayini kemisirak’i bekuli yamet’ali (anite) kemi‘irabi bekuli amit’ati» alewi፡፡ yami yekadewi sewi walele፤ (melisi at’a) alahimi bedayochi hizibochini ayimerami፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 258
أَوۡ كَٱلَّذِي مَرَّ عَلَىٰ قَرۡيَةٖ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحۡيِۦ هَٰذِهِ ٱللَّهُ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۖ فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِاْئَةَ عَامٖ ثُمَّ بَعَثَهُۥۖ قَالَ كَمۡ لَبِثۡتَۖ قَالَ لَبِثۡتُ يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖۖ قَالَ بَل لَّبِثۡتَ مِاْئَةَ عَامٖ فَٱنظُرۡ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمۡ يَتَسَنَّهۡۖ وَٱنظُرۡ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجۡعَلَكَ ءَايَةٗ لِّلنَّاسِۖ وَٱنظُرۡ إِلَى ٱلۡعِظَامِ كَيۡفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكۡسُوهَا لَحۡمٗاۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعۡلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ
weyimi yanini beketema layi iriswa bet’arawochiwa layi yewedek’echi sitihoni yalefewini sewi bit’e (alayehimini)፡- «yihichini (ketema) kemotechi behwala alahi inideti hiyawi yaderigatali» ale፡፡ alahimi gedelewi meto ‘ametini (ak’oyewimi)፡፡ keziyami asinesawi፡- «mini yahili k’oyehi» alewi፡፡ «anidi k’eni weyimi yek’enini kefili k’oyehu» ale፡፡ «ayidelemi metoni ‘ameti k’oyehi፡፡ wede migibihina wede met’et’ihimi yalitelewet’e sihoni temeliketi፡፡ wede ahiyahimi temeliketi፡፡ lesewochimi asireji inaderigihi zenidi (yihinini seserani)፡፡ wede ‘ats’imochumi inideti inideminasinesati keziyami sigani inideminalebisati temeliketi» alewi፡፡ lerisumi (bemayeti) betegelets’eleti gize፡- «alahi benegeru hulu layi chayi mehonuni ‘awik’alehu» ale፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 259
وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِـۧمُ رَبِّ أَرِنِي كَيۡفَ تُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰۖ قَالَ أَوَلَمۡ تُؤۡمِنۖ قَالَ بَلَىٰ وَلَٰكِن لِّيَطۡمَئِنَّ قَلۡبِيۖ قَالَ فَخُذۡ أَرۡبَعَةٗ مِّنَ ٱلطَّيۡرِ فَصُرۡهُنَّ إِلَيۡكَ ثُمَّ ٱجۡعَلۡ عَلَىٰ كُلِّ جَبَلٖ مِّنۡهُنَّ جُزۡءٗا ثُمَّ ٱدۡعُهُنَّ يَأۡتِينَكَ سَعۡيٗاۚ وَٱعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ
ibirahimimi «getaye hoyi! mutanini inideti hiyawi inidemitaderigi asayenyi» bale gize (asitawisi፡፡) alahi ፡- «alamenikimini» alewi፡፡ «ayidelemi (aminyalehu)፤ gini libe inidirega» newi ale፡፡ (alahimi)፡- «keberariwochi (kewefochi) aratini yazi፡፡ wede anitemi sebisibachewi፡፡ (k’orarit’achewimi)፤ keziyami beyekorebitawi hulu layi kenerisu k’urach’ini adirigi፡፡ keziyami t’irachewi፤ fet’inewi yimet’uhalina፡፡ alahimi ashenafi t’ibebenya mehonuni ‘iwek’i» alewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 260
مَّثَلُ ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمۡوَٰلَهُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنۢبَتَتۡ سَبۡعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنۢبُلَةٖ مِّاْئَةُ حَبَّةٖۗ وَٱللَّهُ يُضَٰعِفُ لِمَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ
ye’ineziya genizebochachewini be’alahi menigedi yemilegisu sewochi (ligisina) misale beyezelelawi hulu meto k’init’ati yalebachewini sebati zelelawochi inide abek’elechi aniditi k’init’ati bit’e newi፡፡ alahimi lemishawi sewi (kezihi belayi) yanebabirali፡፡ alahimi chirotawi sefi ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 261
ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمۡوَٰلَهُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ لَا يُتۡبِعُونَ مَآ أَنفَقُواْ مَنّٗا وَلَآ أَذٗى لَّهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ وَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
ineziya genizebochachewini be’alahi menigedi yemilegisu keziyami yeset’utini negeri memets’adek’inina masikefatini yemayasiketilu le’inerisu begetachewi zenidi minidachewi alachewi፡፡ be’inerisumi layi firihati yelebachewimi፤ inerisumi ayazinumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 262
۞قَوۡلٞ مَّعۡرُوفٞ وَمَغۡفِرَةٌ خَيۡرٞ مِّن صَدَقَةٖ يَتۡبَعُهَآ أَذٗىۗ وَٱللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٞ
melikami nigigirina mihireti madiregi masikefati kemiketelati mits’iwati belach’i newi፡፡ alahimi tebik’ak’i tagashi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 263
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُبۡطِلُواْ صَدَقَٰتِكُم بِٱلۡمَنِّ وَٱلۡأَذَىٰ كَٱلَّذِي يُنفِقُ مَالَهُۥ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلَا يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۖ فَمَثَلُهُۥ كَمَثَلِ صَفۡوَانٍ عَلَيۡهِ تُرَابٞ فَأَصَابَهُۥ وَابِلٞ فَتَرَكَهُۥ صَلۡدٗاۖ لَّا يَقۡدِرُونَ عَلَىٰ شَيۡءٖ مِّمَّا كَسَبُواْۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ
inanite yamenachihu hoyi! inideziya genizebuni lesewochi masayeti sili inidemiset’ewina be’alahina bemech’ereshawimi k’eni inidemayaminewi sewi mits’iwatochachihuni bememets’adek’ina bemasikefati atabelashu፡፡ misalewimi belayu ‘aferi inidalebeti lenit’a dinigayi hayilenyami zinabi inidagenyewina milit’i adirigo inidetewewi bit’e newi፡፡ keseruti negeri beminimi layi (lit’ek’emu) ayichilumi፡፡ alahimi kehadiyanini hizibochi ayimerami፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 264
وَمَثَلُ ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمۡوَٰلَهُمُ ٱبۡتِغَآءَ مَرۡضَاتِ ٱللَّهِ وَتَثۡبِيتٗا مِّنۡ أَنفُسِهِمۡ كَمَثَلِ جَنَّةِۭ بِرَبۡوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٞ فَـَٔاتَتۡ أُكُلَهَا ضِعۡفَيۡنِ فَإِن لَّمۡ يُصِبۡهَا وَابِلٞ فَطَلّٞۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ
ye’ineziyami ye’alahini wideta lemefelegina lenefisochachewi (iminetini) lemaregaget’i genizebochachewini yemilegisu sewochi misale betesitekakelechi kefitenya sifira layi inidalechi atikiliti፣ bizu zinabi inidenekati firewanimi it’ifi hono inideset’echi፣ zinabimi bayinekati kafiya inidemibek’ati bit’e newi፡፡ alahimi yemitiserutini hulu temelikachi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 265
أَيَوَدُّ أَحَدُكُمۡ أَن تَكُونَ لَهُۥ جَنَّةٞ مِّن نَّخِيلٖ وَأَعۡنَابٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ لَهُۥ فِيهَا مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ وَأَصَابَهُ ٱلۡكِبَرُ وَلَهُۥ ذُرِّيَّةٞ ضُعَفَآءُ فَأَصَابَهَآ إِعۡصَارٞ فِيهِ نَارٞ فَٱحۡتَرَقَتۡۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَتَفَكَّرُونَ
(ke’inanite) anidachihu lerisu kezemibabana keweyinochi besiriwa wenizochi yemifesubati atikiliti litinorewi፣ bewisit’wami lerisu keyefirewi hulu linorewi irijinami linekawina lerisu dekamawochi ziriyawochi yaluti sihoni bewisit’u isati yalebeti wirich’i liyagenyatina litik’at’eli yiwedalini inidezihu alahi anik’ets’ochini le’inanite yabirarali፤ litasitenetinu yikejelalina፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 266
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَنفِقُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا كَسَبۡتُمۡ وَمِمَّآ أَخۡرَجۡنَا لَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِۖ وَلَا تَيَمَّمُواْ ٱلۡخَبِيثَ مِنۡهُ تُنفِقُونَ وَلَسۡتُم بِـَٔاخِذِيهِ إِلَّآ أَن تُغۡمِضُواْ فِيهِۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ
inanite yamenachihu hoyi! kaferachihutina keziyami le’inanite kemidiri kawet’anilachihu kemelikamu legisu፡፡ met’ifowinimi (lemesit’eti) atasibu፡፡ be’irisu ‘ayinochachihuni ch’efinachihu iniji yematiwesiduti sitihonu ke’irisu (kemet’ifowi) tiset’alachihuni alahimi tebik’ak’i misiguni mehonuni ‘iwek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 267
ٱلشَّيۡطَٰنُ يَعِدُكُمُ ٱلۡفَقۡرَ وَيَأۡمُرُكُم بِٱلۡفَحۡشَآءِۖ وَٱللَّهُ يَعِدُكُم مَّغۡفِرَةٗ مِّنۡهُ وَفَضۡلٗاۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ
seyit’ani (inidatilegisu) dihinetini yasiferarachihwali፡፡ bemet’ifomi yazachihwali፡፡ alahimi kerisu yehoneni mihiretina chirotani yik’et’irachihwali፡፡ alahimi chirotawi sefi ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 268
يُؤۡتِي ٱلۡحِكۡمَةَ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُؤۡتَ ٱلۡحِكۡمَةَ فَقَدۡ أُوتِيَ خَيۡرٗا كَثِيرٗاۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ
lemishawi sewi t’ibebini yiset’ali፤ t’ibebinimi yemisiset’i sewi bizuni melikami negeri be’irigit’i teset’e፡፡ ye’a’imirowochi balebetochi iniji (lelawi) ayigesets’imi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 269
وَمَآ أَنفَقۡتُم مِّن نَّفَقَةٍ أَوۡ نَذَرۡتُم مِّن نَّذۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُهُۥۗ وَمَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٍ
kemits’iwatimi maninyawinimi yelegesachihutini weyimi kesileti yetesalachihutini alahi yawik’ewali፡፡ lebedayochimi keredatochi minimi yelachewimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 270
إِن تُبۡدُواْ ٱلصَّدَقَٰتِ فَنِعِمَّا هِيَۖ وَإِن تُخۡفُوهَا وَتُؤۡتُوهَا ٱلۡفُقَرَآءَ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۚ وَيُكَفِّرُ عَنكُم مِّن سَيِّـَٔاتِكُمۡۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ
mits’iwatochini bitigelits’u iriswa mininya melikami nati፡፡ bitidebik’watina ledihochi bitiset’watimi irisu lenanite belach’i newi፡፡ kehat’i’atochachihumi ke’inanite yabisali፡፡ alahimi bemitiseruti hulu wisit’e ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 271
۞لَّيۡسَ عَلَيۡكَ هُدَىٰهُمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يَشَآءُۗ وَمَا تُنفِقُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَلِأَنفُسِكُمۡۚ وَمَا تُنفِقُونَ إِلَّا ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ ٱللَّهِۚ وَمَا تُنفِقُواْ مِنۡ خَيۡرٖ يُوَفَّ إِلَيۡكُمۡ وَأَنتُمۡ لَا تُظۡلَمُونَ
inerisuni mak’inati be’anite layi yelebihimi፡፡ gini alahi yemishawini sewi yak’enali፡፡ kegenizebimi yemitilegisuti (minidawi) lenefisochachihu newi፡፡ ye’alahinimi fiti (widetawini) lemefelegi iniji atilegisumi፡፡ kegenizebimi yemitilegisuti hulu (minidawi) wedenanite yimolali፡፡ inanitemi atibedelumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 272
لِلۡفُقَرَآءِ ٱلَّذِينَ أُحۡصِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا يَسۡتَطِيعُونَ ضَرۡبٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ يَحۡسَبُهُمُ ٱلۡجَاهِلُ أَغۡنِيَآءَ مِنَ ٱلتَّعَفُّفِ تَعۡرِفُهُم بِسِيمَٰهُمۡ لَا يَسۡـَٔلُونَ ٱلنَّاسَ إِلۡحَافٗاۗ وَمَا تُنفِقُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِهِۦ عَلِيمٌ
(yemitimets’ewituti) le’ineziya be’alahi menigedi (lemetageli silu) letageduti dihochi newi፡፡ bemidiri mehedini ayichilumi፡፡ (limenani) kemet’it’ebek’achewi (yetenesa) yemayawik’i sewi habitamochi nachewi bilo yit’eret’irachewali፡፡ bemilikitachewi tawik’achewalehi፡፡ sewochini bechikita ayileminumi፡፡ kegenizebimi yemitilegisuti alahi irisuni ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 273
ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمۡوَٰلَهُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ فَلَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ وَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
ineziya genizebochachewini belelitina bek’eni bedibik’imi begilits’imi yemilegisu le’inerisu begetachewi zenidi minidachewi alachewi፡፡ be’inerisumi layi firihati yelebachewimi inerisumi ayazinumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 274
ٱلَّذِينَ يَأۡكُلُونَ ٱلرِّبَوٰاْ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِي يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيۡطَٰنُ مِنَ ٱلۡمَسِّۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَالُوٓاْ إِنَّمَا ٱلۡبَيۡعُ مِثۡلُ ٱلرِّبَوٰاْۗ وَأَحَلَّ ٱللَّهُ ٱلۡبَيۡعَ وَحَرَّمَ ٱلرِّبَوٰاْۚ فَمَن جَآءَهُۥ مَوۡعِظَةٞ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمۡرُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِۖ وَمَنۡ عَادَ فَأُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ
ineziya arat’ani yemibelu ya seyit’ani kemenikatu yetenesa yemit’ilewi sewi (ke’awidik’u) inideminesa bit’e iniji (kemek’abirachewi) ayinesumi፡፡ yihi inerisu meshet’i ye’arat’a bit’e bicha newi bemaletachewi newi፡፡ gini meshet’ini alahi fek’idwali፡፡ arat’animi irimi adirigwali፡፡ kegetawimi gisats’e yemet’aletina yetekelekele sewi lerisu (kemekelikelu befiti) yalefewi alewi፡፡ negerumi wede alahi newi፤ (arat’ani wede mebilati) yetemelesemi sewi ineziya ye’isati gwadochi nachewi፡፡ inerisu bewisit’wa zewitariwochi nachewi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 275
يَمۡحَقُ ٱللَّهُ ٱلرِّبَوٰاْ وَيُرۡبِي ٱلصَّدَقَٰتِۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ
alahi arat’ani (bereketuni) yat’efali፡፡ mits’iwatochinimi yafafali፡፡ alahimi hat’e’itenya kehadini hulu ayiwedimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 276
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ لَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ وَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ
ineziya yamenu፡፡ melikami sirawochinimi yeseru፡፡ solatinimi yasitekakelu፡፡ zekanimi yeset’u lenerisu begetachewi zenidi minidachewi alachewi፡፡ be’inerisumi layi firihati yelebachewimi inerisumi ayazinumi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 277
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَذَرُواْ مَا بَقِيَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓاْ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ
inanite yamenachihu hoyi! alahini firu፡፡ ke’arat’ami yek’erewini tewu፡፡ amanyochi inidehonachihu (tet’enik’ek’u)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 278
فَإِن لَّمۡ تَفۡعَلُواْ فَأۡذَنُواْ بِحَرۡبٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۖ وَإِن تُبۡتُمۡ فَلَكُمۡ رُءُوسُ أَمۡوَٰلِكُمۡ لَا تَظۡلِمُونَ وَلَا تُظۡلَمُونَ
(yetazezachihutini) batiserumi ke’alahina kemelikitenyawi behonechi t’ori (mewegatachihuni) ‘iwek’u፡፡ bitits’ets’etumi le’inanite yegenizebochachihu wanawochi alwachihu፡፡ atibedilumi atibedelumimi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 279
وَإِن كَانَ ذُو عُسۡرَةٖ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيۡسَرَةٖۚ وَأَن تَصَدَّقُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
yedihineti balebeti yehonemi (bale‘ida) sewi binori imaginyeti diresi mak’oyeti newi፡፡ (bememari) memets’iwetachihumi le’inanite belach’i newi፡፡ yemitawik’u bitihonu (tiserutalachihu)፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 280
وَٱتَّقُواْ يَوۡمٗا تُرۡجَعُونَ فِيهِ إِلَى ٱللَّهِۖ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفۡسٖ مَّا كَسَبَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ
be’irisumi wisit’i wede alahi yemitimelesubetinina keziyami inerisu yemayibedelu sihonu nefisi hulu yeserachiwini sira yemitimolabetini k’eni tet’enik’ek’u፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 281
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيۡنٍ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى فَٱكۡتُبُوهُۚ وَلۡيَكۡتُب بَّيۡنَكُمۡ كَاتِبُۢ بِٱلۡعَدۡلِۚ وَلَا يَأۡبَ كَاتِبٌ أَن يَكۡتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ ٱللَّهُۚ فَلۡيَكۡتُبۡ وَلۡيُمۡلِلِ ٱلَّذِي عَلَيۡهِ ٱلۡحَقُّ وَلۡيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥ وَلَا يَبۡخَسۡ مِنۡهُ شَيۡـٔٗاۚ فَإِن كَانَ ٱلَّذِي عَلَيۡهِ ٱلۡحَقُّ سَفِيهًا أَوۡ ضَعِيفًا أَوۡ لَا يَسۡتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَلۡيُمۡلِلۡ وَلِيُّهُۥ بِٱلۡعَدۡلِۚ وَٱسۡتَشۡهِدُواْ شَهِيدَيۡنِ مِن رِّجَالِكُمۡۖ فَإِن لَّمۡ يَكُونَا رَجُلَيۡنِ فَرَجُلٞ وَٱمۡرَأَتَانِ مِمَّن تَرۡضَوۡنَ مِنَ ٱلشُّهَدَآءِ أَن تَضِلَّ إِحۡدَىٰهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحۡدَىٰهُمَا ٱلۡأُخۡرَىٰۚ وَلَا يَأۡبَ ٱلشُّهَدَآءُ إِذَا مَا دُعُواْۚ وَلَا تَسۡـَٔمُوٓاْ أَن تَكۡتُبُوهُ صَغِيرًا أَوۡ كَبِيرًا إِلَىٰٓ أَجَلِهِۦۚ ذَٰلِكُمۡ أَقۡسَطُ عِندَ ٱللَّهِ وَأَقۡوَمُ لِلشَّهَٰدَةِ وَأَدۡنَىٰٓ أَلَّا تَرۡتَابُوٓاْ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً حَاضِرَةٗ تُدِيرُونَهَا بَيۡنَكُمۡ فَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَلَّا تَكۡتُبُوهَاۗ وَأَشۡهِدُوٓاْ إِذَا تَبَايَعۡتُمۡۚ وَلَا يُضَآرَّ كَاتِبٞ وَلَا شَهِيدٞۚ وَإِن تَفۡعَلُواْ فَإِنَّهُۥ فُسُوقُۢ بِكُمۡۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۖ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱللَّهُۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ
inanite yamenachihu hoyi! isike tewesene gize diresi be‘ida betewawalachihu gize ts’afuti፡፡ ts’ehafimi bemekakelachihu betikikili yits’afi፡፡ ts’ehafimi alahi inide asawek’ewi mets’afini inibi ayibeli፡፡ yits’afimi፡፡ yami berisu layi ‘idawi yalebeti sewi bek’alu yasits’ifi፡፡ alahinimi getawini yifira፡፡ ke’irisumi (kalebeti ‘ida) mininimi ayagudili፡፡ yami berisu layi ‘idawi yalebeti k’ili፣ weyimi dekama፣ weyimi bek’alu masits’afini yemayichili bihoni wabiwi betikikili yasits’ifileti፡፡ kewenidochachihumi huletini misikirochi asimesikiru፡፡ huletimi wenidochi bayihonu kemisikirochi sihonu kemitiweduwachewi yehonuni anidi wenidina anidenyawa sitiresa anidenyayitu lelawani tasitawisati zenidi huleti setochi (yimesikiru)፡፡ misikirochimi betet’eru gize inibi ayibelu፡፡ (‘idawi) tinishi weyimi tilik’i bihonimi isike gizewi diresi yemitits’ifuti kemehoni atiselichu፡፡ inidihi madiregachihu alahi zenidi bet’ami tikikili lemisikirinetimi aregagach’i lalemet’erat’erachihumi bet’ami k’iribi newi፡፡ gini bemekakelachihu iji beji yemitik’ebabelwati nigidi bitihoni batits’ifuwati benanite layi hat’i’ati yelebachihumi፡፡ beteshashat’achihumi gize asimesikiru፡፡ ts’ehafimi misikirimi (bale gudayu gari) ayigodadu፡፡ (yihinini) bitiserumi irisu be’inanite (yemit’ega) amets’i newi፡፡ alahinimi firu፡፡ alahimi yasawik’achihwali፡፡ alahimi negeruni hulu ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 282
۞وَإِن كُنتُمۡ عَلَىٰ سَفَرٖ وَلَمۡ تَجِدُواْ كَاتِبٗا فَرِهَٰنٞ مَّقۡبُوضَةٞۖ فَإِنۡ أَمِنَ بَعۡضُكُم بَعۡضٗا فَلۡيُؤَدِّ ٱلَّذِي ٱؤۡتُمِنَ أَمَٰنَتَهُۥ وَلۡيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥۗ وَلَا تَكۡتُمُواْ ٱلشَّهَٰدَةَۚ وَمَن يَكۡتُمۡهَا فَإِنَّهُۥٓ ءَاثِمٞ قَلۡبُهُۥۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ عَلِيمٞ
beguzomi layi bitihonuna ts’ehafini batagenyu yetech’ebet’u metemamenyawochini yazu፡፡ kefilachihumi kefiluni biyamini ya yetamenewi sewi aderawini yadirisi፡፡ alahinimi getawini yifira፡፡ misikirinetinimi atidebik’u፡፡ yemidebik’atimi sewi irisu libu hat’i’atenya newi፡፡ alahimi yemitiserutini hulu ‘awak’i newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 283
لِّلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَإِن تُبۡدُواْ مَا فِيٓ أَنفُسِكُمۡ أَوۡ تُخۡفُوهُ يُحَاسِبۡكُم بِهِ ٱللَّهُۖ فَيَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ
besemayati wisit’ina bemidirimi wisit’i yalewi hulu ye’alahi newi፡፡ benefisochachihu wisit’i yalewini bitigelits’u weyimi bitidebik’uti alahi berisu yik’ot’at’erachihwali፡፡ lemishawimi sewi yimirali፡፡ yemishawinimi sewi yik’et’ali፡፡ alahimi benegeru hulu layi chayi newi፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 284
ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِۦۚ وَقَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ
melikitenyawi kegetawi wede risu beteweredewi amene፡፡ mi’iminochumi (inidezihu)፡፡ hulumi be’alahi፣ bemela‘ikitumi፣ bemets’ahifitumi፣ bemelikitenyochumi kemelikitenyochu «be’anidimi mekakeli anileyimi» (yemilu sihonu) amenu፡፡ «semani፤ tazezinimi፡፡ getachini hoyi! mihiretihini (inishaleni)፡፡ memeleshami wedanite bicha newi» alumi፡
Surah Al-Baqara, Verse 285
لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَهَا مَا كَسَبَتۡ وَعَلَيۡهَا مَا ٱكۡتَسَبَتۡۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلۡنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦۖ وَٱعۡفُ عَنَّا وَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَآۚ أَنتَ مَوۡلَىٰنَا فَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ
alahi nefisini kechilotawa belayi ayasigedidatimi፡፡ lerisiwa yeserachiwi alati፡፡ berisiwami layi yaferachiwi (hat’i’ati) alebati፡፡ (belu)፡- getachini hoyi! biniresa weyimi binisiti atiyazeni፤ (atik’it’ani)፡፡ getachini hoyi! kebadi shekimini ke’inya befiti beneberuti layi inidech’anikewi be’inya layi atich’anibini፡፡ getachini hoyi! lenyami berisu chilota yelelenini negeri atashekimeni፡፡ ke’inyami yik’irita adirigi le’inyami mihireti adirigi፡፡ izenilinimi፤ wabiyachini anite nehina፡፡ bekehadiwochi hizibochi layimi iridani፡፡
Surah Al-Baqara, Verse 286